De Groene Live #25: Zijn corona-complotten waanzin? Kijk woensdag om 20.30 naar de live-uitzending. Meer informatie

Broekzak, vestzak bij Franse verkiezingsgelden

Parijs – Het zou wel eens de grootste crowdfunding in de Franse geschiedenis kunnen zijn. Afgelopen weekend maakte Jean-François Copé bekend dat in twee maanden tijd de lieve som van elf miljoen euro werd opgehaald. Copé is secretaris van de ump, de centrum-rechtse partij die na het verlies van Sarkozy vorig jaar in de oppositie belandde.

Sindsdien ging het snel bergafwaarts. De partij, door Sarkozy gebruikt als een ware oorlogsmachine, belandde in een leiderschapscrisis toen le patron zich vorig jaar uit de politiek terugtrok. Ook financieel ging het niet lekker. Na de verkiezingsnederlaag zag het partijkader zich genoodzaakt om 55 miljoen euro te lenen om lopende rekeningen te voldoen. En toen kwam het nieuws dat de Cour constitutionnelle, Frankrijks hoogste rechtscollege, een rood kruisje zette bij de eindbalans van Sarkozy’s verkiezingscampagne.

In Frankrijk zijn de budgetten die politieke partijen in aanloop naar verkiezingen mogen uitgeven gelimiteerd. Her en der waren dan ook al wenkbrauwen opgetrokken bij de glitzy campagnebijeenkomsten die de ump organiseerde; de partij bleek het toegestane bedrag met enkele tonnen te hebben overschreden. De grondwettelijke raad ordonneerde dat de elf miljoen euro overheidssubsidie die de ump had ontvangen in z’n geheel moest worden terugbetaald.

Sarkozy, die als oud-president qualitate qua zitting heeft in de raad, was razend en trad af. ‘Waarom niet simpelweg de vier ton terugbetalen die was overschreden, maar het hele bedrag?’ vroeg hij zich op zijn Facebook-pagina af. Zijn partijgenoten spraken van een ‘politieke beslissing’, bedoeld om de ump financieel de nek om te draaien. Er klonken oproepen tot mobilisatie en er werd een crowdfunding-actie onder de leden gestart. Analisten gaven er weinig voor. Ten onrechte, zo bleek. Naast de elf miljoen euro wist de ump bovendien 45.000 nieuwe leden te trekken. De vrijgevigheid wordt algemeen gezien als indicator van Sarkozy’s aanhoudende populariteit onder de ump-leden. Steeds openlijker zinspeelt deze op een terugkeer in de nationale politiek. ‘Er is sprake van een situatie zonder precedent’, stelde hij met betrekking tot de subsidie-intrekking. ‘Het brengt de politieke groepering die een alternatief voor de socialisten moet bieden in gevaar. Dit gaat niet om de ump, maar betreft een ieder die geeft om politiek pluralisme.’

De donateurscampagne wordt trouwens grotendeels gefinancierd door de Franse overheid. Particuliere giften aan politieke partijen zijn aftrekbaar van de belastingen, waardoor van de opgehaalde elf miljoen euro weer zeven miljoen terugvloeit naar de gulle gevers.