ONDERZOEKSDOSSIER: woningcorporaties

Bronnen bij geannoteerde versie

[1] Gemeente Deventer, ’De Staat van Deventer’ (bezocht 22 mei 2013).

[2] Gemeente Deventer, ‘Wijkactieplan Rivierenwijk’ (25 september 2007) p. 3.

[3] Interview Liesbeth van Asten, directeur-bestuurder Rentree (29 mei 2013).

[4] Gemeente Deventer, 'Monitor Sociaal Programma 2008 - 2011 Rivierenwijk Krachtwijk’ (maart 2012) p. 3.

[5] Het eigen vermogen van Rentree werd in 2010 met 67 miljoen euro naar beneden bijgesteld. Zie Jaarverslag Rentree (2010) p.73 en 79.

[6] 'Het schip in met de SS Rotterdam’, Het Financieele Dagblad (23 maart 2013).

[7] 'Bijna ten onder aan overdosis ambitie’, NRC Handelsblad (11 november 2010); 'Den Haag droeg bij aan drama Servatius’, Het Financieele Dagblad (10 januari 2011); 'Verlies campus 79,9 miljoen’, De Limburger (17 augustus 2012).

[8] 'Woningcorporatie WSG in verkoop gezet’, NRC Handelsblad (20 oktober 2012).

[9] 'Dertig miljoen in zak corporatiebestuurders’, de Volkskrant (22 december 2011).

[10] 'Tientallen tips over fraude bij woningcorporaties’, Het Financieele Dagblad (30 augustus 2012).

[11] Rijksoverheid, ’Meer corporaties met derivaten slagen voor stresstest Centraal Fonds’, (bezocht 12 juni 2013).

[12] Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Sectorbeeld Realisaties Woningcorporaties (2010) p. 7.

Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Sectorbeeld Realisaties Woningcorporaties (2011).

[13] Regeerakkoord Rutte 2, Bruggen slaan, p.32, (29 oktober 2012)

[14] Ministerie van Binnenlandse Zaken, Parlementaire enquête woningcorporaties, plan van aanpak (2013) p.4.

[15] Aedes, De balans verstoord. Een rapport over de corporatiesector ten behoeve van de parlementaire enquête woningcorporaties in opdracht van Aedes vereniging van woningcorporaties. (2013)

(2013).

[16] Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Sectorbeeld Realisaties Woningcorporaties (2012) p. 42.

[17] NWR-47, Begroting NWR (1994).

[18] Ministerie van VROM, Cijfers over Wonen (1994) p. 93.

[19] TK 2000-2001, Kamerstuk 23817, nr. 64, Balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting (18 januari 2001).

[20] Interview met Arnold Moerkamp, toenmalig plaatsvervangend Directeur Financiën, Strategie en Control op het Ministerie van VROM (7 mei 2013).

[21] TK 2000-2001, 23 817, nr. 64, Balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting (18 januari 2001).

[22] Slotwet Ministerie van VROM (1994 en 1996).

[23] Interview Peter Waltmann, oud-directeur Gemeentelijk Woningbedrijf Deventer en Rentré Wonen (27 mei 2013).

[24] 'Deventer speelde quitte of dubbel in optieavontuur,’ NRC Handelsblad (9 november 1994); 'Gemeente Deventer verliest miljoen met beursspeculatie,’ de Volkskrant (3 november 1994).

[25] Cijfers afkomstig uit gesprek met Tom van Doormaal, toenmalig voorzitter van de ondernemingsraad van het Ministerie van VROM (17 april 2013).

[26] NWR-38, Notulen vergadering bestuur Nationale Woningraad, 21 september 1990; VERA-cursus, 'Woningcorporaties naar ondernemerschap: beleidsvrijheid en risico’s’ (Utrecht, 23 oktober 1990); Jan van der Schaar, 'Corporatievermogen en overheidssturing’ (2003) p. 15-9.

[27] 'Corporaties stuntelen met nieuwe vrijheid’, NRC Handelsblad (5 juli 1994); 'Onderzoek bureau woningcorporaties’, Trouw (20 juli 1994); 'Groeistuipen derivatenmarkt voor de rechter’, Het Financieele Dagblad (4 november 1994).

[28] NWR-2042, Van Omme aan directie NWR, 'Reactie VNG op NWR discussie-nota Inzicht in Toezicht’ (16 juni 1989); NWR-38, K.G. de Vries aan burgemeesters en wethouders, 'Toezicht op financieel beleid toegelaten instellingen’ (27 september 1994).

[29] NWR-2042, Passages uit VNG-nota’s en -notities (22 november 1990).

[30] NWR-2102, Informatiebulletin NWR m.b.t. commissie Taakstelling en Toezicht sociale verhuurders (3 juli 1991).

[31] NWR-2105, Concept-conclusies over toezicht uit de bijeenkomst van NWR, NCIV, VNG, DGVH (Bosch en Duin, 17 en 18 december).

[32] NWR-2106, Aanvullend commentaar van de Nationale Woningraad op de wijziging van het BBSH (22 mei 1997).

[33] B. Bieleman, J. Snippe, N.Tromp, Corporaties in wonen. Preventieve doorlichting woningcorporatiesector (2010).

[34] Commissie Kaderstelling en Toezicht Woningcorporaties, Eindrapportage (2012).

[35] NWR-2105, Concept-resultaten van het overleg van de Staatssecretaris met NWR, NCIV en VNG over toezicht en prestaties (9 januari 1997).

[36] TK 1996-1997, 24508, nr. 27, Staatssecretaris Dick Tommel aan Tweede Kamer (9 juni 1997): 'Inmiddels heeft het WSW mij laten weten niet bereid te zijn informatie over individuele corporaties rechtstreeks aan het CFV te verstrekken.’

[37] NWR-2106, Reactie op hoofdlijnen van de algemene maatregel van bestuur inzake de wijziging van het Besluit beheer sociale-huursector en het Besluit Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (13 juni 1997).

[38] Interview Peter Waltmann (27 mei 2013) .

[39] De Wooncirkel werd in 1998 opgericht door Jan-Arie Scholten, oud-directeur van de Tilburgse Woniningstichting (Tiwos). Het initiatief leeft thans voort onder de naam 'Maatschappelijk Ondernemen Onze Inspiratie [Mooi]’, zie het kader over Tiwos bij dit artikel.

[40] Het doel van deze activiteiten was niet om geld te verdienen, maar om de aangesloten corporaties hun inkoopvoordeel en onderhandelingspositie ten gunste van huurders aan te wenden. Interview Peter Waltmann (27 mei 2013)

[41] 'Woningcorporaties zien brood in verzekeringen’, Assurantie Magazine (2 april 1999).

[42] 'Kantonrechter verbaast zich over Rentré Wonen’, Deventer Dagblad (29 mei 2004); 'Dubbel onderzoek naar Rentré,’ Deventer Dagblad (24 juni 2004).

[43] Ministerie VROM, Nota wonen. Mensen, wensen, wonen. Wonen in de 21e eeuw (november 2000) hoofdstuk 10.

[44] Ministerie VROM. Nota wonen. Mensen, wensen, wonen. Wonen in de 21e eeuw (november 2000) p. 242.

[45] TK 2005-2006, Kamerstuk 30607 nr. 1, Brief van de minister van VROM (16 juni 2006).

[46] Vereniging Nederlandse Gemeenten, Gemeenten en corporaties; de vrijblijvendheid voorbij. Wederkerig en verplichtend. (2013).

[47] www.cbs.nl (bezocht op 10 juni 2013).

[48] Vgl. Aedes en Ministerie van VROM, Lokaal wat kan, centraal wat moet. Nieuw bestel voor woningcorporaties (2005) p. 5: “Corporaties vinden dat het rijk door gedetailleerd ingrijpen onvoldoende recht doet aan hun zelfstandige positie.”

[49] Bijv. AedesCode (februari 2002).

[50] Platform31, ’Kolonisten van de Wijk’, (bezocht 11 mei 2013).

[51] Gemeente Deventer, 'Uitvoeringsplan Rivierenwijk: Afspraken over locaties, projecten, planning, geld en actie’ (12 april 2005) p. 4.

[52] Raeflex, Visitatierapport Rentré Wonen (28 juni 2005) p. 21 en 26.

[53] Ministerie van VROM, Volkshuisvesting (1996).

[54] Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Sectorbeeld Realisaties Woningcorporaties (2007).

[55] Ministerie van VROM, Volkshuisvesting (1996).

[56] Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Sectorbeeld Realisaties Woningcorporaties (2007).

[57] Berekend op basis van de personeelslasten (cijfers Ministerie van VROM, CFV) en aantal FTE (cijfers Aedes).

[58] ’Vergoedingen bestuurders woningcorporaties’, Nederlandse Omroep Stichting (27 september 2012), (laatste update 29 november 2012, bezocht 2 juni 2013); voor de gemiddelde huur van een woning bij Trudo klik hier (bezocht 2 juni 2013).

[59] '2651 inkomens publieke sector boven balkenendenorm in 2011’, de Volkskrant (8 januari 2013). De Vereniging voor Toezichthouders in Woningcorporaties (vtw) publiceerde een overzicht van bestuurdersbeloningen zonder werkgeversbijdragen voor de pensioenen. Door deze bijdrage, van geregeld enkele tienduizenden euro’s, niet mee te tellen, daalt het aantal bestuurders met een 'salaris’ boven de Balkenendenorm tot een kleine 30. Het VTW heeft de betreffende tabel, door de Groene Amsterdammer op 2 juni 2013 bekeken, inmiddels van haar site verwijderd. Een link naar de tabel op de website van koepelorganisatie Aedes loopt dood, klik hier. De tabel kan nog wel via Google bekeken worden met de zoekopdracht 'beloningsoverzicht bestuurders 2011 - vtw’.

[61] Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Sectorbeeld Realisaties Woningcorporaties (2012) p. 26.

[62] Onno Bosma en Ella Vogelaar, Twintig maanden knettergek. Dagboek van een ministerschap (2009).

[63] TK 2007-2008, Kamerstuk 31205, nr. 46 (21 november 2007).

[64] 73 miljoen in 2008, 178 miljoen in 2009, 33 miljoen in 2010 en in 2011 en 2012 negatieve bedragen: - 12 miljoen en - 90 miljoen respectievelijk. Cijfers verstrekt door het Centraal Fonds Volkshuisvesting (juni 2013).

[65] Willem van Leeuwen kondigde eind 2008 zijn vertrek aan en nam april 2009 afscheid bij Aedes.

[66] 'Het is nog veel mieser dan ik dacht. Interview Eberhard van der Laan’, NRC Handelsblad (6 februari 2010).

[67] 'Minister wint vertrouwen Rivierenwijk’, Trouw (27 januari 2009).

[68] Charter Gemeente Deventer en Ministerie van VROM (4 februari 2008).

[69] ’De victorie begint in Deventer’, Trouw (5 februari 2008). Zie ook Jaarverslag Rentré Wonen (2007) op (bezocht 1 juni 2013).

[70] Overeenkomst gemeente Deventer en wooncorporatie Rentree (25 september 2007) p. 1, 5-7; Zie ook 'Deventer Corporatie doet Vogelaars werk’, NRC Handelsblad (17 juni 2008).

[71] Rentree, Jaarverslag (2008) p. 114.

[72] Inleiding Rinie Teuben tijdens Rentree Symposium, Deventer, 24/09/2007, videoverslag (bekeken 26 mei 2013).

[73] Aldert Dreimuller, 'Rentree en de Raad van Toezicht’ (2012) p. 8.

[74] Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Verbindingen (2009), (bezocht op 11 mei 2013)

[75] Rentree, Jaarverslag (2008) p. 117; Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Corporatie in Perspectief Rentree (2009) p. 14.

[76] Planbureau voor de Leefomgeving, Nieuwbouwproductie van woningcorporaties (Planbureau voor de Leefomgeving 2009) p. 9.

[77] Kam, George de, Bouwgrond voor de volkshuisvesting (2012) p. 90.

[78] Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Sectorbeeldrealistaties (2012), p. 26.

[79] Waarborgfonds Sociale Woningbouw, Jaarverslag (2010) p. 44 - 9.

[80] Waarborgfonds Sociale Woningbouw, Jaarverslag (2007) p. 59; Waarborgfonds Sociale Woningbouw, ’WSW in het kort’ (2013), (bezocht 25 juni 2013); CBS Statline, nationale rekeningen, opbouw van het bruto binnenlands product (peildatum 2012).

[81] BDS-1994-70, Standpuntbepaling van gemeente Rotterdam over de brutering van volkshuisvestingssubsidies van toegelaten instellingen en de herziening van de garantiestructuur volkshuisvesting, http://www.bds.rotterdam.nl (8 maart 1994, bezocht 15 juni 2003), het bedrag van circa 4 miljard gulden is omgerekend naar euro’s en gecorrigeerd voor inflatie.

[82] Zie bijvoorbeeld: Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, De volkshuisvestelijke exploitatiewaarde (2003), Waardering vastgoed woningcorporaties (2003), Beleidsregels (2013).

[83] Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Sectorbeeld Realisaties Woningcorporaties (2012).

[84] Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Renterisico’s beheerst of financiële risico’s vergroot? Derivaten bij woningcorporaties (2012).

[85] Zie bijvoorbeeld: Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Verslag corporaties onder financieel toezicht (2007).

[86] Zie bijvoorbeeld: Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Verslag corporaties onder financieel toezicht (2003) p. 67 - 68.

[87] Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Marktaandelen accountantsorganisaties woningcorporatiesector - verslagjaar 2011 (2012).

[88] Zie bijvoorbeeld de rapporten: Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, Tussen regels en rolopvatting (2003) en Vertrouwen in vermogen (2007).

[89] Interview Aldert Dreimüller, oud-lid Raad van Toezicht Rentree (12 april 2013)

[90] Eric Kermperman, 'Dilemma’s van een commissaris’, vertrouwelijk verslag in bezit van de Groene Amsterdammer (2009) p. 6.

[91] Interview Ina Adema, oud-wethouder volkshuisvesting, (13 juni 2013).

[92] Eric Kemperman, 'Dilemma’s van een commissaris’ p. 7-9

[93] 'Teuben: ruim 133.000 euro mee bij ontslag’, De Stentor (4 december 2009). Zie ook: Rentree, Jaarverslag (2009) p. 3

[94] Cijfers Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (mei 2013).

[95] Waarborgfonds Sociale Woningbouw, 'WSW in het kort’ (2013), http://www.wsw.nl/uploads/\_media/\_554\_WSW-factsheet-2013.pdf (bezocht 25 juni 2013).

[96] De Nederlandsche Bank, Jaarverslag (2011) p. 40.

[97] Interview Liesbeth van Asten, directeur-bestuurder Rentree, (29 mei 2013)