Youssra en Ruth Vandewalle in #thisisegypt2: Tien jaar na Tahrir. Regie Floris-Jan van Luyn © Stef Tijdink / VPRO

Wie de wereld vooral via televisie kent, kijkt, zeker bij de vpro, opvallend vaak door Vlaamse aangekochte of coproducerende ogen. Die van Jan Leyers, Lieve Blancqaert, Tom Waes, Jeroen Meus, Arnout Hauben. En vanaf woensdag 20 januari door die van David Van Reybrouck in drie delen Revolutie in Indonesië (ntr). Waarover later. Wat zijn ze trouwens goed, elk in eigen stijl en toon. Dat maakte nieuwsgierig naar #thisisegypt2: Tien jaar na Tahrir waarin Vlaams arabist Ruth Vandewalle haar liefde voor het land belijdt, waar ze elf jaar woont en werkt – ondanks alles. En dat ‘alles’ is angstig veel: een dictatuur, waarin niemand het meer over Tahrir heeft. En waarin haar vriendinnenkring, bepaald geen mainstreamtypes, het verre van makkelijk heeft. Net als het mannelijk personage, Sadat, veelblowende succesvolle rapper.

Het curieuze van deze documentaire van regisseur Floris-Jan van Luyn, waarin Vandewalle gids en beschouwer in en van haar eigen kring is, is dat zij al in de opening stelt dat de veerkracht van de mensen niet is verminderd en dat ze ‘hoop’ ziet. ‘De twintigers, dertigers zijn dit land aan het veranderen, stap voor stap, gewoon door hun eigen ding te doen.’ Wat inhoudt dat Amna en wat meiden aan wedstrijdroeien doen op de Nijl, waarbij zij, in tegenstelling tot de mannen, niet betaald worden maar inmiddels wel een gratis ontbijt krijgen. Dat singer-songwriter Youssra man-kritische liedjes schrijft en zingt bij gitaar en accordeon. Diepe bewondering trouwens voor die vrouwen die onwaarschijnlijk veel trotseren om enigszins, en dan nog vaak in besloten kring, een leven te kunnen leiden dat niet louter door familie, cultuur en religie wordt bepaald. Waarbij de staat en je nichtje, je ouders en flatportiers bewaken met wie je omgaat en hoe laat je thuiskomt. En als je als vrouw fietst, kan een snotneus je toevoegen: ‘Beetje eerbied voor God.’

De politieke dimensie wordt weinig aangeroerd omdat Ruth het niet over de bekende negatieve aspecten wil hebben, maar als Youssra uit het centrum wil verhuizen omdat de geheime politie een controlepost in haar straat neerzette en ze panisch moest bedenken wat er allemaal op haar telefoon kon staan, dan is dat Kwaad even daar. En die mannen bedoelde ze niet eens toen ze zong: ‘Hoe lang je jurk ook is (oftewel: hoe eerbaar je eruitziet), je komt toch wel een nare klootzak tegen.’ Want die klootzakken samen bepalen dat een vrouw zonder man gewoon niet kan, beginnend bij je eigen vader. Gierend van het lachen schrijft Amna voor geld teksten over bruidsjurken, het laatste wat haar interesseert. Het ‘eigen ding doen’, qua leefstijl en, wellicht, seksuele voorkeur, lijkt vooral ondergronds. Het doet denken aan Oost-Europa voor 1989, waar mensen er iets van moesten zien te maken onder onwrikbaar lijkende macht. Zou de geweldige Youssra deze liedtekst voor Ruth hebben geschreven: ‘Als ik een vreemdeling was in deze stad had ik hem veel mooier gevonden’?

Floris-Jan _van__ Luyn (regie), Ruth Vandewalle (presentator),_ #thisisegypt2: Tien jaar na Tahrir, VPRO 2Doc, dinsdag 26 jan., NPO 2, 22.35 uur