Het schandaal over de folterpraktijken

Bush’ Cronkite-moment

NEW YORK — Een ruime meerderheid van de Amerikanen denkt volgens de eerste peilingen na het losbarsten van het schandaal over de folterpraktijken dat het een «geïsoleerd incident» betreft. Ruim tweederde vindt dat minister van Defensie Rumsfeld mag aanblijven. Maar uit de peilingen blijkt ook dat een meerderheid van de Amerikanen de invasie van Irak voor het eerst als een vergissing beschouwt. De overgrote meerderheid is volgens de polls geschokt, kwaad en bezorgd over wat er in de Abu Ghraib-gevangenis gebeurde. Maar voorlopig vindt slechts 42 procent dat president Bush enige blaam treft. Opinie peilers menen dat Bush wordt geholpen door de reflex van Amerikanen om bij een buitenlandse crisis de commander in chief te steunen.

De meest verbeten Bush-aanhangers beweren dat het schandaal fel is opgeblazen. Bush-gezinde kranten als de New York Post weigerden de martelfoto’s af te drukken. «In heel Amerika gebeuren er ergere dingen bij de ontgroening van studenten», schreef Jonathan Last in de National Review. En de conservatieve Rush Limbaugh zei in zijn radioshow dat het enkel ging over «jongelui die zich wat amuseerden om stoom af te blazen».

Vergelijkbare defensieve reacties werden ook genoteerd na de onthulling van de slachtpartij in My Lai tijdens de Vietnamoorlog. Maar hoe meer dat nieuws inzonk, hoe meer de steun aan die oorlog afbrokkelde. Sommigen noemen Abu Ghraib Bush’ My Lai, maar volgens CNN-commentator Mark Shields is het erger, want «My Lai gebeurde tijdens een gevechtsoperatie. Dit was georchestreerd.» Shields gelooft dat de regering het vertrouwen van de bevolking in haar Irak-avontuur voorgoed verloren heeft. «Een eventueel ontslag van Rumsfeld kan daar niets aan veranderen», meent hij.

De bewering van de regering dat slechts een kleine minderheid van de Irakezen tegen de bezetting gekant is, botst steeds harder met de feiten. Nadat de massale vernietigingswapens onvindbaar en de banden tussen Irak en al-Qaeda onbewijsbaar bleken, was dat volgens Shields het enige argument dat Washington nog had.

Tot nu toe bleef een krappe meerderheid de oorlog steunen, maar dit is niet langer het geval. Volgens de CBS-poll vindt 58 procent van de Amerikanen dat de oorlog de inspanning niet waard was. 46 procent wil de Amerikaanse troepen zo snel mogelijk naar huis halen. In de Gallup-poll noemt 54 procent de invasie een vergissing. De media reflecteren die verschuiving van de publieke opinie. Sedert 1 april sneuvelen er in Irak gemiddeld vijf Amerikanen per dag. Die verliezen worden niet langer met de mantel der liefde bedekt.

De opinies van kranten zijn vaak voorspelbaar. Maar een populair sportblad dat zich tegen de oorlog keert, is ongewoon. In het jongste nummer van Sports Illustrated — een blad dat 31 miljoen lezers zegt te hebben — wordt het Irak-avontuur in een column veroordeeld als «een oorlog zonder rechtvaardige inzet die voortduurt zonder goede reden». Het was, volgens een commentator, een «Cronkite-moment». President Johnson zei zich te realiseren dat hij de steun van mainstream Amerika aan het verliezen was toen de populaire tv-anchorman Walter Cronkite zich tegen de Vietnamoorlog keerde.