Film

Café, kerk, gevangenis

Film: Searching for the Wrong Eyed Jesus

_Alt-countryzanger Jim White geeft in de intrigerende roadmovie Searching for the Wrong Eyed Jesus treffend aan waar het leven in het arme Zuiden van de Verenigde Staten om draait. In een stadje waar iedereen zaterdag feestviert en zondag naar de kerk gaat om te biechten, eet White een ijsje. Met zijn hand drukt hij het ijs in de hoorn en legt uit dat in het midden de mensen leven die mee kunnen komen. Als hij met zijn vinger langs de rand van het hoorntje gaat en het overhangende ijs meeneemt vervolgt hij: «Hier vind je criminaliteit, religieuze fanatici en kunstenaars. Zij hebben een andere manier nodig om zich te uiten. Daarom speelt de één een instrument, klampt de ander zich vast aan de wetten van de kerk of vervalt in crimineel gedrag.» Daarvoor zong Johnny Dowd, die in zijn teksten de mislukkeling als voornaamste onderwerp heeft, in een kapsalon: «I came into town/ I was looking for a job/ I couldn’t find nothing/ I started looking for someone to rob» (First There Was).

Regisseur Andrew Douglas kreeg het idee voor zijn film toen hij het debuutalbum van Jim White, The Mysterious Tale of How I Shouted the Wrong Eyed Jesus (1997), als kerstcadeau ontving. De plaat staat vol met kleine verhalen over schuld, boete en spiritualiteit en is doordrenkt van de cultuur van het landelijke Zuiden. Om de essentie van dat gebied te achterhalen stuurde hij de maker van het album op ontdekkingsreis. Deze begint in de binnenlanden van Louisiana en eindigt in de bergen van Virginia. In een oude Chevrolet, met in de kofferbak een houten Jezusbeeld, rijdt hij over karakteristieke junkyard-roads en stopt onderweg bij juke-joints, een gevangenis en kerken van de Pinkstergemeente. Het eindresultaat is een indringende collage van vertellingen door inwoners en optredens van artiesten als Crew, Johnny Dowd, Eugene Edwards, The Handsome Family en David Johansen.

Meer dan een «state of mind» is het Zuiden volgens White een «atmosfeer», waarvan de essentie gevonden kan worden in de periferie, «waar de have-nots hun machteloosheid in een ritueel van zonde begraven». Je kunt kiezen tussen Jezus of de hel, maar als je enige keuze «het kwaad» en «niets» is, verkiezen velen het eerste. Een jonge veroordeelde in de gevangenis van Concordia verwoordt het als «being bad is exciting». God lijkt overal aanwezig in deze oude en wonderlijke wereld: in de kerken van de Pinkstergemeente, maar ook in de bars waar je bij het personeel je zonden kunt opbiechten, op de teksten van borden langs de weg en zelfs in de bergen van Kentucky en Virginia waar de spiritualiteit, volgens de verteller, «voelbaar» is. Deze sacrale aanwezigheid kan verklaard worden door wat Emile Durkheim «collectieve representaties» van de samenleving noemt: de beleefde kracht komt niet voort uit het bovenaardse, maar uit de sociale dwang die de maatschappij uitoefent op het individu, in dit geval het diepgelovige deel van de bevolking. Aards is ook banjospeler Lee Sexton, die over zijn harde mijnwerkersleven vertelt en het nummer Rye Whisky vertolkt: «If the ocean was whisky and I was a duck/ I’d dive to the bottom and never came up/ (…) If I don’t get rye whisky I surely will die.» Het café, de drank, de kerk en de gevangenis: de pijlers van deze gemeenschappen, waar de schijnbaar nietige levens van de inwoners hun waarde krijgen in muziek, boeken en films. Zoals Searching for the Wrong Eyed Jesus.

Andrew Douglas

Searching for the Wrong Eyed Jesus

Plexifilm (www.plexi.co.uk)

Soundtrack op Luakabop-records_