Cambodja stevent af op een éénpartijstaat

Phnom Penh – Traditiegetrouw hebben oppositiepartijen in het Cambodjaanse parlement weinig in te brengen. Maar als het aan premier Hun Sen ligt wordt hun invloed nog verder ingeperkt. De sinds 1985 regerende Hun Sen wil een wetswijziging doorvoeren die het eenvoudig maakt politieke partijen te ontbinden. Volgens de premier is de wijziging nodig om te voorkomen dat partijen worden geleid door ‘criminelen’. Het zou bovendien de democratie ten goede komen. Critici zien in het voorstel echter een duidelijke poging om, slechts vier maanden voor cruciale gemeentelijke verkiezingen, de belangrijkste oppositiepartij de wind uit de zeilen te nemen. Volgens hen stevent Cambodja af op een éénpartijstaat waarbij Hun Sen alle macht in handen heeft.

Het voorstel maakte kort na de lancering al het eerste politieke slachtoffer. Sam Rainsy, al twintig jaar de grootste luis in de pels van de premier, diende zijn ontslag in als president van de Cambodian National Rescue Party (cnrp). Bij de verkiezingen van vier jaar geleden wist de cnrp nog 55 van de 123 parlementszetels te winnen. Maar Rainsy, die al geruime tijd in ballingschap woont om aan een celstraf te ontkomen, staat te boek als een crimineel. In december werd hij veroordeeld tot vijf jaar cel voor het verspreiden van valse informatie over een grensdispuut met Vietnam. De celstraf volgde op eerdere veroordelingen wegens laster. Met de wetswijziging van kracht zou dit vonnis voldoende zijn om de cnrp te ontbinden.

De Amerikaanse ambassade noemde het een ‘significante stap terug voor Cambodja’s politieke ontwikkeling’ en ook de EU keurde het af. Lee Morgenbesser, een expert op het gebied van autoritaire regimes in Zuidoost-Azië, noemt de voorgenomen wetswijziging ‘feitelijk en historisch incorrect’. ‘De regering kan de belangrijkste oppositiepartij niet verbannen en Cambodja tegelijkertijd een democratie noemen. Dat zou ronduit oneerlijk zijn.’

Voor veel Cambodjanen zijn de plannen geen verrassing. De afgelopen twee jaar groeide het aantal politieke gevangenen, anderen werden geïntimideerd, bedreigd of door knokploegen afgeranseld. En dan was er nog de dood van politiek commentator Kem Ley, door velen beschouwd als Cambodja’s eerste politieke moord in jaren.

Volgens Morgenbesser is het allemaal het gevolg van Hun Sens onbegrensde autoriteit. Dat betekent ook dat het einde van de repressie vermoedelijk nog ver weg is. ‘Wat je vaak ziet bij dit type autoritaire regimes is dat het in de loop van de tijd steeds repressiever wordt.’