Campagneseizoen

Salvador - Bij een druk kruispunt staat een hoogzwangere vrouw. Onder de brandende middagzon zwaait ze met een vlag waarop de foto van een presidentskandidaat prijkt. Naast haar houdt een bonenstaak van een man een enorme heliumballon met dezelfde foto vast. Om hen heen deelt een leger kansarmen, gestoken in felgekleurde T-shirtjes, foldertjes aan passanten uit. Op het braakliggende landje achter hen groeit een Amazonewoud van aanplakborden.

Op 3 oktober zijn er verkiezingen in Brazilië. De campagnes zijn al twee maanden in volle gang. Niet alleen strijden Dilma Rousseff, José Serra en Marina Silva om het presidentschap; in de 26 deelstaten worden gouverneurs gekozen en ook de Senaat moet van nieuw bloed worden voorzien. Campagnevoeren is in Brazilië big business. Er gaan honderden miljoenen euro’s in om. De strijd om de aandacht op straat wordt niet, zoals in Nederland, aan vrijwilligers overgelaten: professionele promotiebureaus harken voor grof geld zo veel ‘aanhangers’ bij elkaar als de kandidaat maar wil.
Een sportschoolmaatje voert voor een van deze bureaus de leiding over zo'n leger vlaggenzwaaiers. ‘Voor acht uur langs de weg staan krijgen ze veertig reais (achttien euro) plus een tientje (4,50) voor het middageten. Da’s niet veel, maar voor mensen zonder werk en zonder opleiding is het een uitkomst. Beter dan dat ze stelen, nietwaar?’ Partijtrouw is voor professionele campagnevoerders een onbekend begrip. ‘Gisteren stond ik met honderd man voor de PMDB, de partij van José Serra, bij een winkelcentrum. Morgen kan ik hier voor Dilma Rousseff of Marina Silva staan, voor een gedeputeerde, of een kandidaat voor het gouverneurschap.’
Ondertussen is er geen muur onbeschilderd, geen minuutje zendtijd onbenut, en lachen de gephotoshopte gezichten van de kandidaten je van alle kanten toe. Hun slogans hebben nogal eens een onbedoeld effect op je wenkbrauwen. ‘Olivia, de Grote Negerin van Bahia’ staat er onder de foto van Olivia Santana, die in de deelstaat Bahia voor de Communistische Partij aan de Senaatsverkiezingen meedoet. Conservatieve rivale Maria Luiza Carneiro is ‘De Krijgeres des Goeds’. Daniel Almeida - ook van de Communistische Partij - heeft geen slagzin, maar naast zijn hamer en sikkel prijkt een afbeelding van de Afro-Braziliaanse god van de gerechtigheid, Xangô. Ook de beschermheer van de kleur rood, trouwens.Er is maar één kandidaat die niet lacht. Dat is Uziel Bueno, de presentator van een misdaadprogramma. Op zijn affiche richt hij een denkbeeldig geweer op de kiezer en doet alsof hij door een vizier kijkt. ‘Het systeem is bruut’, luidt zijn kreet.