TELEVISIE: Alles van Waarde

Canta-graaiers

‘Zijn we al begonnen?’ vraagt Laura Bromet aan vader Frans bij het begin vanAlles van waarde. Beetje pesterig, want Frans had stiekem de camera aangezet voor het vastleggen van een familietafereel. Hij pruttelt tegen – dat er geen verschil is tussen leven en film – maar is betrapt.

Meteen ligt de paradox van het genre documentaire op tafel: die toont een werkelijkheid die door de camera die werkelijkheid niet meer helemaal is. Tegelijk is de situatie echter dan echt, want Frans’ toneelstukje wordt doorgeprikt en Laura ontpopt zich als een echte Bromet, niks pikkend en opgewassen tegen haar dwarse vader. Dan leest Frans krantenberichten voor (‘toezichthouders, bankiers, accountants en politici faalden’ – ‘niemand is schuld behalve iedereen’ concludeert hij) en vertelt ons zijn filmplan voor deze Teledoc.

Kern: hij is een machteloze boze burger die zich in een wereld vol grijpers, graaiers en bovenal managers niet meer thuis voelt. In politiek ziet hij niks en laat Laura nou uitgerekend daarin actief zijn, als GroenLinks-gemeenteraadslid en fractie-assistent in de Tweede Kamer. Hij gaat, geïnspireerd door komende verkiezingen, met haar op stap en in debat in zijn Canta. Frans is niet chronisch ziek en behoort dus tot de ‘oneigenlijke’ Canta-gebruikers, die als calculerende burger zijn graantjes zoals vrij parkeren meepikt. Wat iets van de glans van zijn kritiek op eigenbelang in plaats van samenleving afhaalt (vind ik).

Laura zegt niks over die Canta, maar blijkt overigens nooit te beroerd hem te kapittelen over chagrijn, passiviteit en verheerlijking van het verleden. Toen Frans en zijn vrouw jong en arm naar Ilpendam trokken en van een bouwval een paleisje maakten, dat waren nog eens tijden. Trouwens, toen kon je nog ambachtelijk artistiek filmen, nu moet het dankzij netmanagers fabrieksmatig. Hij hekelt de terreur van die nieuwe beroepsgroep, waarop Laura nuchter vaststelt dat zijn werk eigenlijk altijd hetzelfde is gebleven, dat hij vroeger maandenlang zonder zat en nu 24 uur per dag aan de slag kan en dat hij van omroep en Filmfonds mooi wel subsidie heeft gekregen om haar te laten zien hoe erg het met Nederland is gesteld. Met welke conclusie zij het dan weer niet eens is omdat er ook veel goeds gebeurt en omdat je met kankeren geen moer opschiet. Natuurlijk is Laura ook soms boos, maar veel vaker ondernemend, volhardend en optimistisch.

Wat hebben wij met dit familietafereel van doen? Dat het gaat over zaken van waarde en over twee zielen die ook in onze borst leven. Bromet trekt langs bedrijven die klagende klanten gek maken met hun keuzemenu’s. En langs publieke voorzieningen om daar managementjargon (onderwijs en zorg heten ‘product’) en -mentaliteit aan de kaak te stellen. Soms heb je dat beter gezien (chronometerterreur in de thuiszorg), maar daarmee wordt het niet minder erg. Soms is het Bromet op zijn best, als hij de voorzitter van de raad van bestuur van ROC Leiden tot een onthutsend zelfportret dwingt – het soort initiator en verdediger van geld­verslindende fusie- en bouwwoede – die eventjes niet weet wat die megalomane nieuwbouw kost. Maar Bromet heeft beet en laat niet los. Maar de film is ook aandoenlijk (niet neerbuigend bedoeld) door het persoonlijke aspect. Beetje pesterig stelt Frans vast dat het fietspad waar Laura jaren voor heeft gevochten niet erg lang is. Maar allemachtig, wat is hij eigenlijk trots op die dochter. En wat lijken alle Bromets het überhaupt, constructief of cynisch, goed met elkaar te hebben. Ten slotte: je verwacht dat het over de meest boze aller burgers zal gaan, maar Wilders komt alleen voorbij op een affiche bij een thuiszorgcliënt.

Frans en Laura Bromet, Alles van waarde, Human, Teledoc, donderdag 6 september, Nederland 2, 23.06 uur

TELEVISIE