Hoogleraar burgerlijk recht, Radboud Universiteit Nijmegen

Carla Sieburgh

Wat is de meest dringende maatschappelijke kwestie van dit moment?

Voor het recht als geheel is dat het behoud van de rechtsstaat. Dit kan worden geïllustreerd aan de hand van de positie van het recht en van de rechterlijke macht. Onder grote delen van de bevolking worden personen die zich niet houden aan zorgvuldigheidsnormen gezien als coole helden met gezag en degenen die oproepen tot verantwoordelijk optreden als losers. Voorbeelden daarvan vormen de perceptie van het optreden van Scheringa en WikiLeaks. In het eerste geval worden degenen die Scheringa wilden afhouden van en aanspreken op de verkoop van woekerpolissen kritiekloos aangewezen als de veroorzakers van het DSB debacle. In het geval van WikiLeaks ligt de nadruk op de diplomaten die onwelgevallige uitlatingen hebben gedaan - niet op degenen die de gelekte informatie hebben vergaard (de kans is groot dat dit door diefstal is gebeurd) en verspreid. Het gezag van het onfatsoen neemt toe.

Daarmee samen gaat de tendens dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht (indirect) wordt ondermijnd. Dit is duidelijk terug zien in de door Wilders gekozen benadering. De beoordeling door de rechterlijke macht van hetgeen in strijd is met het recht wordt bij onwelgevallige resultaten ter discussie gesteld vanuit de achterliggende gedachte dat de resultaten die door de rechters worden bereikt gecontroleerd kunnen worden. Een onafhankelijke rechterlijke macht staat aan de basis van de rechtsstaat. De waarde daarvan strekt zich uit tot ver voorbij het juridische. De rechtsstaat is fundamenteel voor het behoud van maatschappelijke samenhang en evenwichtigheid.

Wat is het meest onderschatte probleem in Nederland?

Het zojuist genoemde probleem is niet onderschat. Wel wordt het lastig gevonden om een blok te vormen tegen de op luxatie en verstoring van samenhang gerichte tendens. Degenen die het belang van de rechtsstaat onderkennen en weten dat het noodzakelijk is die rechtsstaat te beschermen zitten in het kamp van de niet populaire nette losers naar wie niet wordt geluisterd. Dat is niet een positie waarin eenlingen gemakkelijk opstaan om hun visie te uiten. Het probleem ligt dus in het bijzonder in het feit dat degenen die het belang van de rechtsstaat zien - ook ten behoeve van hen die de rechtsstatelijkheid ondermijnen - elkaar niet vinden om aldus gezamenlijk op te staan tegen de uitholling en ondermijning van de rechtstaat.

Wat is het meest overschatte probleem in Nederland?

Ieder probleem dat slechts een paar dagen houdbaar is en waaraan door massa’s mensen (media, deskundigen) gedurende die tijd veel energie wordt besteed is m.i. overschat. Je zou het kunnen verbeelden als ‘fast problems’: net als bij 'fast food’ is het gevoel van behagen snel en intens zonder naderhand sporen achter te laten en te beklijven. Alle aandacht voor die problemen houdt ons af van het geven van aandacht aan wezenlijke problemen, de 'slow problems’.


Bekijk de pagina van Carla Sieburg bij de Radboud Universiteit