In Marokko

Casanegra

Misschien heeft de 55-jarige debuterende regisseur Aziz Salmy, paardenstaart, het erom gedaan. Als je je film Amours voilées noemt, ‘Gesluierde liefdes’ – hier nu in de bioscoop – weet je dat je in ieder geval de áándacht van de islamistenpartij PJD trekt. Als het dan ook nog om een niet door het huwelijk gesanctioneerde liefde blijkt te gaan, die voor Marokkaanse begrippen betrekkelijk schaamteloos door een vrouw die een hoofddoek draagt op het grote doek wordt geconsumeerd – de geliefden gaan samen in bad, worden daar wel weer bedekt door schuim – enfin, er is minder voor nodig om islamisten van débauche, liederlijkheid, te doen spreken. De 28-jarige Batoul, een moderne vrouw, arts, maar afkomstig uit een traditionele familie, wordt verliefd op een twee keer zo oude, gescheiden rokkenjager-met-kind, die geen zin heeft in een huwelijk, met haar naar bed wil-ie wel. Ik begreep niet goed waarom deze Batoul, die alleen tijdens de ramadan een hoofddoek draagt, onmiddellijk met hem wilde trouwen – tenzij je moet aannemen dat álle 28-jarige Marokkaansen onmiddellijk willen trouwen, wat nog niet zo heel vergezocht is. Als personage overtuigt Batoul niet echt, te weinig persoonlijkheid, en de immer coole rokkenjager blijft al helemaal van bordkarton. Wil de film laten zien, in het algemeen, dat vrouwen die (soms) een hoofddoek dragen voor een dilemma kunnen komen te staan als ze verliefd worden? Maar dat wisten we al. Het had van mij best iets individueler, iets eigenaardiger gemogen.
Nee, dan Casanegra, van regisseur Noureddine Lakhmari. Een veel rauwere, originelere film, over het leven aan de onderkant van de samenleving van twee twintigjarige werkloze jongens in Casablanca. Casanegra doet het hier erg goed, al twee maanden volle zalen, honderdvijftigduizend tickets verkocht, wat veel is. Het is evenmin een meesterwerk, ook te illustratief gebleven, maar beter geacteerd, veel mooier gefilmd, gedurfde dialogen, doet op momenten aan de fantasie van Emir Kusturica denken. Casanegra ziend, denk je: het gaat de goeie kant op met de Marokkaanse cinema.
Islamisten heb ik in het openbaar niet over Casanegra horen mopperen, hoewel toch niet geheel vrij van liederlijkheid. Maar er komt geen jonge mooie vrouw-met-hoofddoek in voor die desondanks het recht opeist te begeren, die met andere woorden niet ontkent dat ze ook nog een lichaam heeft. Voor islamisten is zoiets behoorlijk schrikken.
De nummer 1 van de PJD, Abdelilah Benkirane, sprak op tv dan ook van, natuurlijk, ‘zionistische invloeden’ en van ‘ondermijning van de expansie van de islam’. Hij had het over Amours voilées, ik benadruk het maar. Ik benadruk ook dat de Partij van Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (PJD) de op één na grootste partij in het parlement is. Een andere bekende islamist, Abdelbari Zemzmi, die namens zijn eigen eenmanspartij van de Wedergeboorte en de Deugd in het parlement zit, heeft opgeroepen de film te boycotten omdat ‘die een zeer slecht beeld geeft van gehoofddoekte meisjes, wat een fnuikende invloed zou kunnen hebben op hun gedrag’. Geen van beide islamisten heeft de film gezien, wat ze er uiteraard niet van hoeft te weerhouden erover te oordelen. Maar Zemzmi’s redenering is het waard geboekstaafd te worden: ‘Als ik die film in de bioscoop zou gaan zien, zou dat betekenen dat ik in tegenspraak met mijn opvattingen handel, gegeven dat ik het publiek oproep de film te boycotten.’