Media

Ceremonieel

Stel je eens voor dat van je hele leven nieuws wordt gemaakt. Je geboorte is opening van het Journaal. Je doop haalt alle kranten. Je eerste schooldag wordt door meer journalisten dan klasgenoten bezocht.

Medium koningshuis4

Ieder vriendje staat in de bladen. Over je eerste relatie wordt een persbericht uitgedaan. Je huwelijk wordt live op tv uitgezonden. Net als je verjaardag. Van al je vakanties wordt verslag gedaan. Van al je werkreisjes ook. Je dagboek is een tv-programma. Je familie een tijdschrift. Je leven een YouTube-kanaal. En je afscheid een bijlage die al 33 jaar op de plank ligt.

Altijd als ik koningin Beatrix zie, kan ik een gevoel van diep medelijden niet onderdrukken. Gevangene van het publieke oog.

Gijzelaar van volk en medialand. De Gouden Kooi, maar dan echt.

Wat mij vooral zo verschrikkelijk lijkt, is dat het begrip ‘prestatie’ in haar leven geen enkele betekenis heeft. Alles is bij voorbaat al historisch, of juist niet. Wat voor een gewone sterveling niet eens een vermelding in het dagboek waard is, is voor een koningin in potentie het allesbepalende moment in haar leven. ‘Lieve Kitty: mijn man heeft zijn stropdas afgedaan vandaag.’ ‘Lieve Kitty: een voorbijganger zoende me op straat vandaag.’ Haar biografie samengevat.

Op Wikipedia staat bij het profiel van de koningin: ‘Beatrix werd lange tijd geroemd voor het feit dat ze erin geslaagd was de Nederlandse koninklijke familie schandaalvrij te houden.’ Laat even tot je indalen wat die zin betekent. Het leven als één lange poging om niet voor volk en vaderland af te gaan. Permanent op je hoede voor een mediamijnenveld. Een strijd die je bij voorbaat hebt verloren. Ieder huisje immers zijn kruisje. Of, als je toevallig Van Oranje heet: iedere scheet zijn eigen gate. Margaritha-gate. Zorreguieta-gate.

Mabel-gate. Friso-gate.

Nog erger is dat het omgekeerde ook geldt. Alles waar je als normaal mens om geroemd zou worden, is voor een koningin geen verdienste. Haar geld: niet zelf verdiend. Haar status: niet zelf bereikt. Haar mening: niet zelf bedacht. Naar haar kersttoespraken luistert bijna niemand. De succesvolle zakendeals die ze binnensleept halen zelden de krant.

De vastgoedprojecten van haar zoon des te vaker.

Als ceremonieel staatshoofd lijd je, letterlijk, een ceremonieel bestaan. Met een lange ij. Een leven als mediamythe. Een toneelstuk met de wereld als publiek. Niets is echt van jou, jij bent van iedereen.

Na de aankondiging van haar aftreden, afgelopen maandag, was er niets dan lof voor de koningin. Ook dat had iets ceremonieels, alsof het niet echt was. Lege lof. Premier Rutte had duidelijk geoefend, al was het resultaat er niet naar: zijn complimenten gingen gepaard met precies dezelfde handgebaren als zijn bezuinigingen.

Op het Journaal werd ondertussen op iedere straathoek naar een mening gevraagd. Ik hoorde mensen dingen zeggen als: ‘Ze heeft het goed gedaan.’ Maar wat ‘het’ was? ‘Ze voelde altijd goed aan wat er leefde onder het volk’, verklaarde een onderdaan nader. Is dat zo? Toen in de jaren negentig Jan en alleman zijn spaargeld naar de beurs bracht in de hoop op een jackpot beklaagde Beatrix in al haar kersttoespraken het materialisme. Toen aan het begin van de jaren nul het multiculturalisme in elke Vinexwijk failliet werd verklaard, stak Beatrix de vlag uit voor tolerantie en diversiteit. Toen heel Nederland eindelijk op Facebook zat, noemde Beatrix sociale media een gevaar voor de maatschappelijke samenhang. En toen het in Griekenland economisch zo slecht ging dat zelfs het fascisme er de kop op stak, kocht haar zoon er acuut een kapitale villa. Noem het gerust tegendraads. Maar empathisch?

Het zijn ceremoniële complimenten. Cc’tjes: niet aan de ontvanger, maar aan een fictieve afgeleide ervan. Het bontst maakte, zoals gewoonlijk, PVV-leider Geert Wilders het. De man die in Beatrix jarenlang een met de islam heulende, elitaire, multiculti knuffelende landverrader zag, deed twee uur na de aankondiging van abdicatie een persbericht de deur uit waarin hij haar ‘een voorbeeld voor velen’ noemde. Kwestie van oud zeer: de laatste keer dat Geert haar onder vuur nam, kostte dat drie zetels in de peilingen.

Op 30 april is de slotakte. Er zal een onbescheiden feestje zijn om het te vieren. Wat we precies vieren weten we niet – dat moet de RVD nog bekendmaken. Maar gevierd wordt het sowieso. Waar is dat feestje?

Hier is dat feestje! Project Lex. De bijlage is al in de maak.


Beeld: Michael Kooren / HH