Chili’s politieke moorden krijgen na dertig jaar hun onderzoek

Santiago - Moordenaar verkleed in doktersjas sluipt door gangen van ziekenhuis op zoek naar slachtoffer dat al aan een aanslag ontkwam. Eenmaal in de juiste kamer haalt hij een injectiespuit te voorschijn en dient zijn doelwit de dodelijke dosis gif toe. Als we de aanklacht mogen geloven is op deze manier een einde gemaakt aan het leven van Pablo Neruda, de Chileense winnaar van de Nobelprijs voor de literatuur. En hij is niet de enige prominente Chileen die onder generaal Pinochet (1973-1990) door een moordenaar in witte jas werd gedood. Hetzelfde lot viel ex-president Eduardo Frei ten deel.
De beroemdste Latijns-Amerikaanse dichter van de twintigste eeuw stierf in de Santa María-kliniek in Santiago op 23 september 1973, twaalf dagen na de staatsgreep. De officiële doodsoorzaak was prostaatkanker. Maar nu heeft Neruda’s chauffeur verklaard dat de dichter overleed door een dodelijke injectie. De toenmalige Mexicaanse ambassadeur in Chili, die Neruda de dag voor zijn dood bezocht, onderschrijft dat: volgens hem vertelde Neruda hem over een injectie die hem zojuist direct in zijn maag was toegediend. Met de moord wilde het regime voorkomen dat de dichter de uitnodiging accepteerde om in ballingschap te gaan in Mexico, waar hij wellicht zou gaan fungeren als woordvoerder van de Chileense oppositie.
Een Chileense rechter heeft nu een nieuw onderzoek naar de dood van Neruda gelast. De Nobelprijswinnaar van 1971 was drie dagen voor zijn overlijden van zijn buitenhuis in Isla Negra overgebracht naar de kliniek, volgens zijn chauffeur uit veiligheidsoverwegingen, omdat hij vreesde door de militairen te worden vermoord. Direct na de staatsgreep was immers Neruda’s huis door militairen geplunderd en waren zijn boeken verbrand.
Ex-president Eduardo Frei overleed in 1982 plotseling in dezelfde kliniek, waar hij herstelde van een onschuldige herniaoperatie. De familie heeft altijd vermoed dat hij vergiftigd was. Tijdens de inderhaast uitgevoerde autopsie in dezelfde kamer waar hij overleed, verdwenen verschillende organen die mogelijk bewijs van vergiftiging zouden kunnen leveren. In 2006 vonden Belgische onderzoekers sporen van mosterdgas in de resten van Frei’s lichaam. In december 2009 concludeerde een rechter dat Frei inderdaad was vermoord. Vier personen, onder wie twee artsen, werden gearresteerd.
Vorige maand zijn ook de resten van Salvador Allende opgegraven voor een nieuw onderzoek naar de dood van de socialistische president. Altijd is aangenomen dat hij zelfmoord pleegde toen de militairen op 11 september 1973 zijn paleis bombardeerden. De forensische specialisten zeggen nu dat ze sporen van twee verschillende kalibers kogels hebben gevonden.