China verwacht de juiste dosis respect van het buitenland

Peking - De Chinese President Hu Jintao kwam afgelopen week met een ongebutst ego terug uit Amerika en Peking slaakte een zucht van opluchting. Mission accomplished. Tot onverholen Chinese vreugde verliep het minutieus voorbereide staatsbezoek min of meer volgens plan. De juiste ceremoniële woorden werden gezegd, het protocollair aantal saluutschoten werd afgevuurd en maar liefst tweemaal mocht Hu met Obama ’s avonds een vorkje prikken. Beter had China zich het nauwelijks kunnen denken. Dat er vrijwel niets van enig belang aan de orde kwam, afgezien van een leuke deal voor Boeing, zien de Chinezen als geen enkel bezwaar. Noord-Korea, Taiwan, mensenrechten en handelsproblemen: die moeten allemaal wachten tot een latere datum.
‘Voor China is de pracht en praal van de gelegenheid een doel op zichzelf’, zegt Patrick Chovanec, een Amerikaanse hoogleraar aan de Tsinghua Universiteit in de Chinese hoofdstad, in een gesprek. 'Succes van een staatsbezoek wordt afgemeten aan het tentoongestelde respect van het gastland. Voldoet dat aan de verwachtingen en blijven gênante publieke incidenten uit, dan is Peking tevreden. Eenvoudig dus, wat dat betreft.’ Ook volgens een Chinese diplomaat gaat het bovenal om de symboliek. 'Het is uiteraard niet zo dat we geen belang hechten aan concrete resultaten’, zegt hij. 'Alleen geloven we dat problemen gemakkelijker bespreekbaar worden als tijdens ontmoetingen de juiste toon wordt getroffen. Oplossingen komen dan uiteindelijk vanzelf op tafel.’
Dat klinkt prima werkbaar misschien, maar ongelukken of beledigingen zitten in minieme details en China’s eigendunk is razendsnel gekwetst. Een luidruchtige mensenrechten-activist is daarvoor al voldoende. Vijf jaar geleden kwam Hu Jintao boos terug uit de Verenigde Staten nadat hem door een Falun Gong-beoefenaar tijdens een persconferentie het vuur na aan de schenen werd gelegd. Het hielp niet mee dat Washington ervan werd verdacht de man uit boze opzet te hebben toegelaten. Die indruk riepen de Amerikanen misschien over zichzelf af door Hu tijdens dat bezoek een officieel staatsdiner te ontzeggen - een vernedering. 'Destijds was president Bush vers herkozen en hij probeerde de Chinezen met speldenprikken tot actie te krijgen, onder meer over Noord-Korea’, zegt Chovanec. 'Dat dat echter niets opleverde, werd snel duidelijk. Obama hoopt juist op concessies door in te spelen op China’s diplomatieke symboliek. Nu maar afwachten of dat zal helpen.’