Chinese feministe loopt voortdurend gevaar

Shanghai – Haar stem trilt niet één keer wanneer Ye Haiyan vertelt over haar werk, terwijl ze aan het begin van het telefoongesprek droogjes meedeelde dat er twee politiemannen meeluisteren naar wat ze te vertellen heeft.

De activiste is niet anders gewend. Al meer dan tien jaar zet ze zich in voor de rechten van prostituees en als onbevangen rauwdouwer wordt ze ook wel de Hooligan Sparrow genoemd. Ze werkte zelf in een bordeel om aandacht te vragen voor de belabberde omstandigheden waarin de vrouwen hun werk doen. Toen Ye hoorde dat de prostituees voor 1,50 euro mannen aan hun trekken laten komen, besloot ze haar diensten gratis aan te bieden.

Foto’s van Ye die schaars gekleed, en soms volledig naakt, haar boodschap uitdraagt, vlogen het internet over. De meeste bekendheid kreeg ze met haar actie op het eiland Hainan. Een schoolhoofd nam daar zes tienermeisjes mee naar een hotel en verkrachtte ze. Door te beweren dat hij de meisjes geld en mobieltjes gaf voor hun medewerking, dreigde het schoolhoofd ermee weg te komen. ‘Neem met mij een kamer en laat de kinderen met rust’, stond op het bord dat Ye omhoog hield.

De film Hooligan Sparrow, die wordt vertoond op het filmfestival Movies that Matter (de komende twee weken in Den Haag) toont hoe meutes zich verzamelen onder het raam van het appartement waar Ye met haar dertienjarige dochter woont. Keer op keer worden ze door burgers of politie de stad uit gejaagd. Ye belandt twee keer in de gevangenis en vlucht uiteindelijk naar haar geboortedorp.

De Chinese rechtsstaat wordt versterkt, beloofde president Xi Jinping, maar daar lijkt weinig van terecht te komen. Tussen juli en september 2015 werden 280 mensenrechtenadvocaten en activisten opgepakt en ondervraagd. Ongeveer veertig van hen zitten nog altijd vast, de meesten op een geheime locatie. Volgens Human Rights Watch zijn de meesten beschuldigd van lidmaatschap van ‘een criminele bende’ die ‘de openbare orde verstoort’.

Ye’s advocaat Wang Yu is een van de arrestanten. ‘Ze zei dat ze er klaar voor is en het risico begrijpt’, zegt Ye. Zelf houdt ze zich nu rustig op het platteland, nadat de dreigementen haar dochter begonnen op te breken.

Twee uur na het telefoongesprek sms’t Ye. Ze werd naar het politiebureau gebracht om uit te leggen waar het interview over ging. ‘Ik hoop dat dit jou geen problemen oplevert. Ik ben het al gewend.’