Chinese gevallen goden worden snel oud

Sjanghai – Je hoorde ze bijna gniffelen achter hun computer, de ‘netizens’, zoals de Chinezen worden genoemd die actief zijn op sociale media. Wereldwijd onderwierpen honderdduizenden mensen hun portretfoto aan de software van de app How Old? om erachter te komen hoe ze er later uit gaan zien.

Chinese internetters gebruikten de app echter om het snelle verouderingsproces van de gevallen goden van de Communistische Partij in beeld te brengen. In de gevangeniscel is geen haarverf of botox beschikbaar en de rimpels worden dieper met iedere beschuldiging, zo smaalde men.

Veel respect is er niet voor de hoge heren van weleer. Zhou Yongkang, de voormalige minister van Defensie, moet zich in een openbaar proces verdedigen tegen beschuldigingen van omkoping, machtsmisbruik en het lekken van staatsgeheimen, zo werd onlangs bekend. De vraag is echter of we veel van Zhou te zien krijgen. De vorige gevallen god, Bo Xilai, kreeg in 2013 ook een openbaar proces – alleen was er geen plaats voor buitenlandse media en kwam er ook geen live feed. Tot zo ver de beloofde transparantie.

Veel komt er niet naar buiten over de zaak tegen Zhou Yongkang. De South China Morning Post, waarvan de redactie in Hongkong is gevestigd, schrijft dat zijn proces voor onbepaalde tijd is uitgesteld. Het is ook nu weer gissen naar de achterliggende reden. Over het algemeen is zo’n proces voorgekookt en heeft de verdachte vooraf schuld bekend. Het uitstel voedt de geruchten dat Zhou niet meewerkt. Als Zhou het gevoel heeft dat hem de doodstraf te wachten staat, heeft hij weinig meer te verliezen, denkt politiek commentator Zhang Lifan. Hij zou voormalige handlangers erbij willen lappen, zo gaat het gerucht. ‘Hij kan het zo zien: als ik doodga, hebben jullie ook geen goed leven meer’, zegt Zhang in de South China Morning Post.

De krant maakt een vergelijking met ‘China’s beroemdste rechtszaak’, die tegen Jiang Qing, lid van de Bende van Vier en echtgenote van Mao Zedong. Het showproces werd op televisie uitgezonden. Jiang weigerde te bekennen en werd veroordeeld tot de doodstraf, die later werd omgezet in levenslang. Na vrijlating om medische redenen pleegde ze in 1991 zelfmoord.

De kans op een echt openbaar proces bij Zhou Yongkang is klein, vermoedt commentator Zhang. De Chinese regering zal nooit de regie uit handen geven, al was het maar omdat er staatsgeheimen aan bod kunnen komen.