Chinese spiegels

Beijing – Of de politieke barsten op tijd kunnen worden weggekalkt zal nog moeten blijken, maar het Chinese Partijcongres dat op 8 november begint wordt alvast geen vrolijk samenzijn. De gedoodverfde opvolger van president Hu Jintao, Ji Xinping, zal heus wel op de troon worden gehesen.

Het staand comité van het Politbureau zal zeker volgens het eindeloos doorgesproken schema worden ingevuld. Maar voor het ‘linkse’ deel van de partij is de sjeu er vanaf. Met de val van aanvoerder Bo Xilai en zijn aankomende gerechtelijke veroordeling is Nieuw Links, zoals de alliantie wordt aangeduid, tot diep in de ziel gegriefd.

Of de partij daarmee voor zichzelf een onverzoenlijke vijand heeft gecreëerd, moet de toekomst uitwijzen. Maar het wapen waarmee Nieuw Links de partij eventueel om de oren kan slaan ligt al klaar met dank aan diezelfde partij. Een van de aanklachten tegen Bo Xilai is corruptie, een verwijt waarvan andere partijleden zichzelf onmogelijk kunnen vrijpleiten. De algehele verrotting werd onlangs kernachtig benoemd door een topleider die voorafgaand aan het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989 werd afgezet en zeven jaar in de gevangenis doorbracht. ‘De enige reden waarom ik kan zeggen dat ik niet corrupt ben, is dat ik regeringsfunctionaris was in de jaren tachtig toen er nog niet zo veel geld omging’, zei Bao Tong in een zeldzaam interview: ‘Als ik nu deel zou uitmaken van het systeem zou ik ook omkoopbaar zijn. Zit je nu in de boot, dan ben je corrupt.’

Hoeveel steun de stroming onder het volk geniet is onduidelijk. Nieuw Linkser Sima Nan kreeg onlangs tijdens een lezing een schoen naar zijn hoofd. De nieuwe garde is momenteel nog een vrij marginale verzameling van jonge partijleden, oude radicalen, academici, schrijvers en activisten, maar het volume waarmee de discussie wordt aangegaan maakt dat Beijing zich ongemakkelijk voelt. De groep pleit voor een sterkere inmenging van de staat in de economie en een terugkeer naar de waarden van Mao Zedong. Volgens Nieuw Links is de uitkomst van dertig jaar economische hervormingen een onoverbrugbare welvaartskloof. Die kritiek kan Beijing moeilijk naast zich neerleggen omdat hij stoelt op Mao’s gedachtegoed. ‘Van buiten gezien lijkt het wellicht of Bo Xilai de verliezer is’, zegt medestander Zhang Hongliang, die wonderlijk genoeg z’n brood verdient met financiële adviezen: ‘Maar in feite waren de partij en de staat de zwaarste verliezers.’