Chinese televisie in Afrika

Kampala - China heeft een volgend middel ontdekt om Afrika mee op te vrijen: de televisie. Staatszender cctv verslaat sinds januari Afrikaans en internationaal nieuws speciaal voor kijkers in Oost-Afrika. Een verrijking van het medialandschap of een oefening in propaganda?

CCTV Africa opereert vanuit de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Inwoners van Oost-Afrika kunnen dagelijks kijken naar Africa Live, een zestig minuten durend nieuwsprogramma gepresenteerd door prominente anchors die zijn weggekocht bij Keniaanse stations. Op zaterdagen is er Talk Africa, een praatprogramma, en op zondagen Faces of Africa, met documentaires. CCTV Africa lanceerde ook de mobiele applicatie I love Africa – Afrikanen hebben vaker een mobiele telefoon dan een tv. De zender – met Afrikaanse correspondenten in meer dan tien Afrikaanse landen – wil vanaf 2015 een 24-uursprogrammering verzorgen à la bbc en cnn.

CCTV Africa maakt geen geheim van zijn agenda. Het biedt, aldus de website, een platform ‘voor het bevorderen van de Chinees-­Afrikaanse vriendschap zodat het ware China gepresenteerd kan worden aan Afrika, en het ware Afrika aan de wereld’. China is sinds een paar jaar Afrika’s grootste handelspartner, en zakelijke belangen houden niet van slecht nieuws. Dat zelfcensuur niet ondenkbaar is, blijkt uit een opmerking van redacteur Robert Soi. Bij CCTV Africa, erkende Soi, ‘kun je niet negatief lopen doen over Chinese belangen in Afrika’.

De ruimte voor een meer optimistische berichtgeving over Afrika lijkt in elk geval ­aanwezig. Onder Afrikanen – althans stedelijke, hoger opgeleide Afrikanen die profiteren van de aanhoudende economische groei – klinkt meer en meer het verwijt dat ‘de’ westerse media louter oog hebben voor wat er misgaat op het ­continent. Oorlog, honger, ziekte – dat verhaal.

De verwijten jegens de westerse Afrika-berichtgeving ten spijt oriënteren ­Afrikanen zich nog altijd overwegend op Europa en ­Amerika. China staat vooralsnog voor goedkope maar niet altijd betrouwbare winkel­producten, een vermakelijke maar onbegrijpelijke taal en ­infrastructuurprojecten die welkom zijn maar de harten niet echt sneller doen ­kloppen. ­Bovendien: genoeg Afrikanen mogen dan bedenkingen ­hebben bij de westerse media, ze prijzen diezelfde media vaak omdat die in elk geval corruptie en repressie aan de kaak stellen.

Als er in een bar of hotel in Afrika een nieuwszender aanstaat, is dat nog altijd vaak de bbc. Of Al Jazeera, de Qatarese zender die sinds een paar jaar bewijst dat er in elk geval plek is voor een alternatief perspectief mits evenwichtig. Een voordeel van CCTV Africa is volgens sommige Keniaanse tv-journalisten wel dat de strijd om hun gunsten toeneemt – en daarmee hopelijk hun salarissen.