Chinese wijsheden

Het is oppassen waar je loopt in A Tale of a Tub, de kunstruimte die sinds een klein jaar huist in het Justus van Effen-complex in de Rotterdamse woonwijk Spangen, samen met galerie Wilfried Lentz. Carbon warmtematten, normaal gesproken aan het zicht onttrokken bronnen voor vloerverwarming, liggen hier boven op de stenen vloer te sidderen als kunstwerken van Jason Loebs.

Medium kunst 2

De vloer schijnt door het plastic heen, de 120V stroomt door hun patroon van zwarte strepen. Staand en opgerold doen ze denken aan Romeinse zuilen, niet gek in een voormalig badhuis.

A Tale of a Tub – vernoemd naar de satire van Jonathan Swift, dat weer naar het Nederlands vertaald werd door Justus van Effen – wordt gerund door vier jonge curatoren. Suzanne Wallinga brengt nu werk van zes kunstenaars samen voor een tentoonstelling over abstractie en betekenisgeving. Inspiratie was The Story of the Stone, de achttiende-eeuwse Chinese roman waarin een steen het woord voert. Alle kunst begint met vorm, zou je kunnen zeggen, en de vormen kronkelen, gloeien en vliegen in ruimtelijke installaties en op platte beeldschermen. Veel ramen en weinig muren zorgen voor kunst aan pilaren, in hoeken en op de grond, naast afdrukken van de nu verdwenen wastobben.

Dat dood materiaal vol leven zit, dat voel je wel. De Amerikaanse Zarouhie Abdalian maakte voor de tentoonstelling Slump, een ivoorwit lint op een hoopje op een plateau op de grond, rommelig maar soepel, gepresenteerd als een ‘vlek van gemorste zijde’. Toch blijft het geheel opvallend ongrijpbaar voor een tentoonstelling die een nieuwe blik op ‘de bestaande hiërarchie tussen mens en object’ wil brengen. Zeker wanneer ook taal daartoe behoort, brieven in spiegelbeeld als vormen ontdaan van een vanzelfsprekende betekenis (Nickel van Duijvenboden), tegenover een installatie van beton, tl-buizen en een opgeblazen stuk plastic als non-vormen mét betekenis, als ‘denkmodel’ (Ian Kiaer). Het sprekendste kunstwerk vind ik in de koele kelder van het complex, een nieuwe video van de Britse kunstenaar Helen Dowling. Grillige toppen van een berglandschap worden zacht in hun reflectie in een spiegelend folie op de grond. Geluid vult de ruimte, droommuziek. De setting is tropisch, er wordt gezwommen en gedoken en uiteindelijk echt iets gevonden – een zeester.

Meer Chinese wijsheden op het Holland Festival tijdens As Big as the Sky, de multimediale opera van Arnoud Noordegraaf over dromen in het moderne China. Enorme partijen stenen worden hier samengebracht voor de bouw van ’s werelds grootste koepel. Ai Weiwei ontwierp de constructie op het podium, een scherm voor projecties met een gat in het midden dat alle vermeende voor- en achteruitgang uit het verhaal in zich opslokt. Hier hoorde ik het motto van een Chinees staatsman, dat het niet uitmaakt of een kat zwart of wit is, zolang zij maar muizen vangt. En het verhaal over een invloedrijk man, die aan het hof van de keizer een hert presenteerde als een prachtig paard. Iedereen die meende dat het geen paard was, werd geëxecuteerd. De meesten klapten en joelden gewillig.


The Story of the Stone, t/m 12 juli in A Tale of a Tub, Rotterdam; a-tub.org. As Big as the Sky, arnoudnoordegraaf.com


Beeld: (1) Zarouhie Abdalian, Slump, 2015. Zijde, 80 x 80 x 16 cm (Amanda Mullee / Courtesy Altman Siegel Gallery)