Hoofcommentaar

Circus van één dag

DINSDAG vindt in Den Haag op Amerikaans verzoek de internationale Afghanistanconferentie plaats waar Washington een nieuwe regionale aanpak van ‘het probleem Afghanistan’ zal lanceren. 73 regeringen zijn uitgenodigd, van Albanië tot Uzbekistan. Het enorme aantal deelnemers hangt samen met de vele landen die troepen leveren aan stabilisatiemacht Isaf en met een nogal ruime opvatting van ‘de regio’. Zelfs Brazilië en het sultanaatje Brunei doen mee.
Dat ook Iran van de partij is leidde tot juichende reacties. Veel belangrijker is echter of de VS Pakistan gaan aanpakken. Dat lijkt er wel op. Pakistan mag nu écht niet meer gebruikt worden als uitvalsbasis, waarschuwde Obama’s speciale gezant Richard Holbrooke. Op het gebied van de opium doen de Amerikanen juist een stap terug. Het verwoesten van papavervelden jaagt de arme boeren regelrecht in de armen van de Taliban. Voorlopig zijn het beloften zonder beleid. Net als ‘de gesprekken met de Taliban’ waartoe Obama bereid is. De échte Taliban, die van moellah Omar om wie het de Amerikanen ná Bin Laden te doen was, willen helemaal niet praten. En met de stammen die om hen heen hangen en door de Amerikanen jarenlang zijn verwaarloosd, heeft Isaf al lang lokale contacten.
Aan de opiuminkomsten waarmee de Taliban hun oorlog financieren zal toch echt iets gedaan moeten worden. Dat kan alleen door Afghanistan economisch op de kaart te zetten, wat onmogelijk is zonder alle buurlanden. En wat te doen met Pakistan? Die wankele kernmacht binnenvallen is ondenkbaar. Elke poging de Pakistaanse Taliban aan te pakken begint bij duurzame vrede met India, zodat Pakistan eindelijk durft te investeren in zijn verpauperde en geradicaliseerde samenleving en niet in wapens. Om dat te bereiken kun je niet om grootmachten China en Rusland heen en zelfs niet om Bangladesh. Dan kom je wel aan je 73 uitnodigingen. De overbevolkte conferentie duurt bovendien welgeteld één dag. Zo kun je natuurlijk geen beslissingen nemen.
Blijkbaar is de conferentie vooral bedoeld als podium voor Obama’s koerswijziging, en zal er hooguit in de coulissen wat gerommeld worden. ‘Ach Brunei, kun je nog wat oliedollars missen?’ ‘Toe, Nederland, blijf ook na 2010 in Afghanistan.’ De kans is klein dat hier een regionaal economisch plan en een substantiële vrede zullen ontkiemen. Decennialange vijandschappen poets je niet zomaar weg met een circus van één dag.
Wie de conferentie even vergeet en naar Afghanistan zelf kijkt, ziet dat de Amerikanen, voorheen de bevrijders, er inmiddels bijkans gehaat worden. President Karzai beschuldigt de VS van het veroorzaken van vele burgerdoden en het opnieuw steunen van misdadige krijgsheren. Afgelopen week lekte uit dat Obama een premier wil naast president Karzai. Daartoe zou op Washingtons orders de constitutie moeten worden gewijzigd. De Afghanen waren woedend en Karzai zei nooit te zullen buigen voor ‘een buitenlandse macht’. Als Obama net als zijn voorganger Bush de Afghanen niet respecteert, heeft het weinig zin om te werken aan een regionale oplossing. Bovendien zou daarvoor een serie kleinere en langdurigere bijeenkomsten geschikter zijn.
Hopelijk vloeien die uit de Haagse conferentie voort. Dat zou wellicht de indruk bij Afghanistanexperts wegnemen dat de bijeenkomst bedoeld is als feel good-moment. Vrede in Afghanistan? Yes we can! Mooie sier op Nederlandse kosten: Buitenlandse Zaken betaalt.