Economie

Collectief door het ijs

‘De KNSB begrijpt de aantrekkingskracht van het schaatsen op open water maar raadt dit ten stelligste af.’ Zo staat het begin deze week nog altijd te lezen op de website van de Koninklijke Nederlandse Schaatsbond. Half Nederland heeft in het weekend de schaatsen onder gebonden en is op natuursafari in eigen land gegaan. Maar volgens de schaatsbobo’s is dat onverantwoord. Niemand heeft ze gevraagd om een mening te hebben over het ijs, maar voor de zekerheid raden ze schaatsen op open water toch maar af. Ga maar naar een van de duizend natuurijsbanen die Nederland rijk is, adviseert de KNSB. Zomaar ergens een slootje op gaan en plezier hebben is veel te gevaarlijk. Door het ijs zakken is niet toegestaan.
Welkom op Zorgboerderij Nederland. De veilige enclave in deze boze wereld. Wij hebben ons uiterste best gedaan om iedere risico en elk gevaar weg te nemen. Alle scherpe randjes zijn ingepakt in dik schuimrubber, in de bestekbak liggen alleen nog lepels, alle koeien zijn onthoornd en de boerderijkat is vakkundig van zijn nageltjes ontdaan. Pech is officieel verboden, ongelukken zijn in de ban gedaan want ongemak is per definitie gelijk aan onrecht.
Zo gaat het op het ijs, en zo gaat het op de weg. Vorige week verklaarde de ANWB misschien toch geen steun te willen geven aan de kilometerheffing, als dat betekent dat sommige automobilisten tijdelijk meer wegenbelasting moeten betalen. In de aanloop naar het nieuwe betaalsysteem gaat de aanschafbelasting voor nieuwe auto’s al in 2012 omlaag. Om dat te financieren gaat de wegenbelasting wat omhoog. Nieuwe auto’s worden iets goedkoper terwijl de kosten van bestaande auto’s stijgen.
Dat is oneerlijk, klaagt de ANWB. Straks betaalt de een meer, en de ander minder. De oude lastenverdeling was volgens de wielrijdersbond blijkbaar precies goed. Een beetje schuiven met de lasten is uit den boze. Bij verandering gaan in theorie mensen er op achteruit en dat soort tegenvallers is net zo verboden als een nat pak halen in de winter. Een innovatieve manier om de files te bestrijden dreigt zo te mislukken, alleen maar omdat het systeem niet perfect lastenneutraal kan worden ingevoerd.
Het is bij voorbaat duidelijk dat minister Eurlings aan zo'n eis nooit zal kunnen voldoen. Hij kan beloven dat de lasten van alle automobilisten samen per saldo niet omhoog gaan door invoering van de kilometerheffing. Maar op microschaal zullen er altijd lastenverschuivingen zijn. Dat bij voorbaat uitsluiten is een onzinnige eis.
Deze dominantie van de status-quo, van de bestaande inkomensverdeling en de bestaande sociaal-economische machtsverhoudingen verlamt het beleid in Nederland. Het ontslagrecht mag niet worden versoepeld want de vakbonden staan pal voor de rechten van de oude, witte, mannelijke werknemer. Dat de jongeren, allochtonen en ouderen in het huidige systeem voor de hoognodige flexibiliteit op de arbeidsmarkt moeten zorgen en feitelijk opdraaien voor de ontslagbescherming van de mensen met een vast contract, doet niet ter zake.
Minder hypotheekrenteaftrek, lagere huursubsidie, afschaffen van de aanrechtsubsidie, invoering van een vlaktaks, CO2-belasting voor grootverbruikers, fiscaliseren van de AOW, ieder voorstel om de rijksfinanciën te moderniseren stuit op de dominantie van de status-quo. Er kan alleen iets veranderen als we via allerlei achterdeurtjes de koopkrachteffecten van de maatregel ongedaan maken, en er per saldo toch niets verandert.
Beleidsmakers en politici zijn zo bang om de burger pijn te doen dat ze niet meer durven te bewegen. Wie progressief is, en voor verandering pleit, is een gevoelloze ploert.
En als er dan toch iets gebeurt, door het noodlot of een andere kracht van buiten, dan moet het leed direct met belastinggeld worden verzacht. Roekeloze spaarders bij Icesave en DSB kregen vergoedingen tot een ton. (Ikzelf heb mijn dertig euro en één cent die nog op een vergeten DSB-rekening stond inmiddels ook al terug.) Eigen schuld bestaat niet, alleen collectieve schuld en collectieve bescherming.
Zo bouwen we aan een land zonder gevaar en zonder prikkels. We maken een economie waarin niemand risico mag of wil nemen.
Vroeg of laat zakken we collectief door het ijs.