Geweld lost alles op

Commentaar 2

Een van de grootste trauma’s uit de loopbaan van de Amerikaanse opperprocureur Janet Reno is het bloedbad dat een speciale eenheid van de fbi in 1993 aanrichtte in het Texaanse Waco. Tachtig mensen, onder wie 25 kinderen, vonden de dood tijdens de apocalyptische apotheose van het wekenlange beleg van het hoofdkwartier van de zelfbenoemde Messias David Koresh en zijn sekte van de Branch Davidians. Aanvankelijk probeerde Reno de schuld voor de slachting in Waco te leggen bij de slachtoffers, die hun eigen belegerde vesting zelf in brand zouden hebben gestoken, à la Jonestown op zoek naar een collectieve martelaarsdood. Later bleek de vuurzee het werk van de autoriteiten zelf.

Onderzoek wees voorts uit dat er op tamelijk gewetenloze manier gebruik was gemaakt van het strijdgas CS en dat de speciale ´psycho-socialeª aanpak van het fbi-team eerder een stimulerende dan een matigende werking had op het catastrofale verloop van de actie bij Waco. Reno, geconfronteerd met de ene onthulling na de andere, trok het boetekleed aan en beloofde beterschap.

Waco zorgde ondertussen voor een waterscheiding in de Amerikaanse verhoudingen. De traditionele subcultuur van extreem rechtse groeperingen kreeg er een geducht retorisch wapen bij. Zo kwamen de duistere tegenkrachten vrij die uiteindelijk zouden leiden tot de bomaanslag in Oklahoma City van 19 april 1995, met 168 doden. Dader Timothy McVeigh zei te hebben gehandeld uit naam van de overledenen van Waco en riep op tot een ´nieuwe Amerikaanse vrijheidsoorlogª.

Voor Janet Reno vormt Waco en de nasleep daarvan een groot persoonlijk drama. Begonnen als officier van justitie in Miami werd ze bij het aantreden van Bill Clinton in het Witte Huis uitverkoren tot diens persoonlijke Vrouwe Justitia. Ze temperde haar wat meer libertaire persoonlijke opvattingen over drugsconsumptie en ontwikkelde zich tot de nationale boevrouw van de VS. Bij Clintons herverkiezing in 1996 was er grote druk op de president om Reno te laten schieten, maar hij zette alles op alles om haar te behouden. Maar nog altijd blijkt tact niet haar meest in het oog springende eigenschap. Net als bij Waco het geval was, loste Reno de crisis rond het Cubaanse jongetje Elián Gonzalez op via extreem paramilitair geweld. De grote en machtige Cubaanse gemeenschap in Miami heeft na de shockerende gebeurtenissen van afgelopen zaterdag alle reden om zijn toch al huizenhoge frustraties af te reageren in de politieke ondergrondse van Amerika. Sinds Watergate en de moord op Kennedy – twee mijlpalen in de Amerikaanse tragedie met een hoog ´Cuba libreª-gehalte – is genoegzaam bekend tot welke dramatische hoogten die verongelijktheid kan worden opgestuwd.