IM Hafez-al Assad

Commentaar: De Leeuw leeft voort

Dat staatshoofden en regeringsleiders van democratische naties over de hele wereld «met leedwezen» kennisnamen van het verscheiden van de Syrische dictator Hafez-al Assad behoeft geen betoog. Condoleances lenen zich niet zo voor politieke stellingname, staat in het Handboek Diplomatie. Stiekem wordt gehoopt dat Assads zoon Bashar afstand zal nemen van de bruutheid waarmee de «Leeuw van Damascus» zich in het zadel hield. Syrië vormt steevast een hoofdstuk in de jaarboeken van Amnesty International en Human Rights Watch. Sinds 1963 geldt er de noodtoestand en zitten duizenden mensen om politieke redenen vast. Er wordt gemarteld en geëxecuteerd. Veiligheidsdiensten en het leger zijn oppermachtig, en jaarlijks verdwijnen tientallen mensen. De reden voor het westerse stilzwijgen over mensenrechten en democratische principes is evident. Syrië is onmisbaar voor de stabiliteit in het Midden-Oosten. Het land ligt nog steeds in de clinch met Israel, dat in 1967 de Golan-hoogvlakte bezette (ook recente onderhandelingen liepen vast), en koos partij tegen Saddam Hoessein in de Golfoorlog. Het is met name voor de Verenigde Staten van het grootste belang dat Syrië - dat overigens nog altijd prijkt op de Amerikaanse lijst van terroristische regimes - binnenlandse onrust bespaard blijft. Nu zijn alle ogen gericht op Bashar al-Assad, die het roer van zijn vader zal overnemen. Toch mag niet verwacht worden dat hij de Syrische bevolking grotere vrijheid zal geven. Zeker niet als hij daartoe op geen enkele wijze door het Westen geprest wordt. Bashar wordt gevierd om zijn ‘anti-corruptiecampagne’. Maar die had het karakter van een oorlog tegen zijn verbannen oom Rifaat (Hafez’ jongere broer) die het presidentschap voor zich opeist. De privé-haven Lattakia waarlangs Rifaat allerhande smokkelwaar het land invoerde, werd hem met geweld ontnomen. Daarbij kwam het tot schietpartijen tussen Syrische troepen en Rifaat-aanhangers, waarbij volgens sommige berichten duizenden slachtoffers vielen. Of Bashar spoedig tot de door de VS zo vurig gewenste vredesregeling met Israel zal komen, valt ook nog te bezien. Zijn vader week nooit een duimbreed van het standpunt dat de hele Golan moest worden teruggegeven (onaanvaardbaar voor Israel), wegens de noodzaak het leger niet tegen de haren in te strijken. Want de familie Assad behoort tot de Alavieten, een religieuze minderheid in het multi-etnische en -religieuze Syrië. In 1982 werd een soenitische opstand neergeslagen ten koste van tienduizend doden. Alleen met bruut beleid kunnen de Assads ontkomen aan bijltjesdag. Daarin past een «ongunstige» vredesregeling noch democratie. Reken maar dat Bashar zich daarvan bewust is. De «Leeuw van Damascus» is dood, lang leve de «Leeuw van Damascus».