Commentaar: Hoera, een nieuw complot

Meteen nadat SE Fireworks uiteenspatte, begonnen tweehonderd kilometer zuidwestwaarts de calculators te ratelen. Tientallen doden leken er op dat moment te betreuren, een schier eindeloze gewondenlijst. De klap had niet alleen een woonwijk weggevaagd, maar ook het vertrouwen in de overheid. De eerste taak van burgemeester Mans behelsde dus niet zozeer de slachtofferhulp als wel elk overheidswantrouwen de kop in te drukken. Onder geen beding mocht het beeld ontstaan dat er weer van alles «onder de pet» werd gehouden. Politiek gezien was de pyroramp zeer onwelkom. Met het recente gezondheidsonderzoek waren de zich jarenlang voortslepende consequenties van de Bijlmercatastrofe zo goed als geheel bezworen. Bestuurders sloeg de schrik om het hart toen Amsterdamse slachtofferhulpinstellingen melding maakten van traumatische visioenen van Bijlmerslachtoffers na «Enschede ». Maar ook ramp-onbevangen mensen twijfelden. Een vuurwerkopslag in een drukbevolkte wijk, het kon niet anders of er waren in het voortraject door suffende overheidsdienaren blunders begaan. Conspiratieve geesten kostte het nauwelijks moeite verbanden met de Bijlmerramp te leggen. In Enschede werd gerept van «magnesiumballetjes», wat herinnerde aan de bijlmeriaanse «uraniumdeeltjes». Hoewel obscure mannen in «witte pakken» niet werden gesignaleerd, maakte de anti-asbestuitdossing van het Rampenidentificatieteam veel goed. Ook wilde speculaties over de toedracht deden al vlug de ronde. Zou Shin Beth boven de Bijlmer El Al-vlucht LY 1862 tot ontploffing hebben gebracht, in Enschede was bierbrouwer Grolsch, die al jaren wilde uitbreiden en nu ineens wel heel verdacht profiteerde van het vrijgekomen zwartgeblakerde stukje grond, de kwade genius. De projectontwikkelaar die daar chique appartementen in gedachten had, was toch net woningbouwvereniging Zuidoost die van de door criminaliteit geteisterde Bijlmerhoogbouw afwilde? «Lessen voor de toekomst», noemde Bijlmercommissievoorzitter Meijer de aanbevelingen uit zijn parlementaire enquête. Vandaar dat ditmaal allochtone inwoners van de rampwijk wél doeltreffend zijn geïnformeerd, en uitstaande geldboetes en celstraffen komen te vervallen. En vandaar het gezondheidsonderzoek dat deze week van start gaat. Met dit laatste lijkt de overheid zich lelijk in de vingers te snijden. Onder de Enschedeërs is paniek uitgebroken. Zijn er toch schadelijke stoffen vrijgekomen? Voor complottheoretici belooft het toch nog een goed jaar te worden.