Pieter Hilhorst

Cor-rup-tie!

Gemeenteambtenaren in Dor drecht krijgen vijftien procent korting op de aanschaf van computers en stofzuigers, vijftien procent op open haarden en wel dertig procent op automaterialen, onthulde NRC Handelsblad afgelopen weekend. En de Rijn mondse gemeente is niet de enige stad waarin zich zulke duistere praktijken afspelen. Overal in het land blijken gemeentelijke ondernemingsraden of speciaal opgerichte stichtingen voor colle ga’s kortingen los te peuteren bij de plaatselijke middenstand. Soms krijgen de gemeentelijke ambtenaren alleen een voordeeltje bij het tanken, soms zijn er, zoals in Dordrecht, talloze aanbiedingen.

Hoogleraar Hans van den Heuvel van de Vrije Universiteit heft onmiddellijk de wijsvinger. Ambtenaren die uit zijn op persoonlijk gewin, dat is het einde van de integriteit van het openbaar bestuur! Fijntjes wordt opgemerkt dat de kortingen gemakkelijk kunnen oplopen tot boven de honderd gulden, de maximumwaarde van cadeaus die ambtenaren volgens de nieuwe richtlijnen van het ministerie van Binnenlandse Zaken mogen aannemen. De boodschap is duidelijk. We hebben hier te maken met grootschalige corruptie. Door noest journalistiek speurwerk is nog maar enkele maanden na de onthulling dat staatssecretaris Annelies Verstand voor een interview vier exemplaren van een vrouwenblad heeft gedeclareerd een nieuwe affaire geboren. Kamerleden als Duijkers (PvdA), Luchtenveld (VVD), Scheltema (D66) en Kant (Socialistische Partij) haastten zich om in de Kamer vragen te stellen.

Jammer alleen dat er geen enkele wet is overtreden. Het staat iedereen immers vrij om een consumentenassociatie op te richten en zo door de kracht van het getal kortingen te bedingen. In gewone bedrijven bestaan zulke initiatieven ook. En zelfs buiten bedrijven. Denk aan: Let’s buy it.com. Het wordt pas kwalijk als producenten zich gedwongen voelen mee te doen aan het gemeentelijke aanbiedingencircus uit angst om vergunningen kwijt te raken. Over zulke afperspraktijken meldt het NRC Handelsblad echter niets. De krant komt niet verder dan een pompstationhouder in Nieuwer kerk. De man kreeg eerst bezoek van een ambtenaar die de huur kwam verhogen, daarna van een vertegenwoordiger van het gemeentelijk consumentencollectief. Een goede afperser zou dat andersom doen. Nu deed de man niet mee en had nergens last van. Er is ook geen enkele aanwijzing dat gemeenten bedrijven die wel meedoen voortrekken.

De ironie is dat de verontwaardigde volksvertegenwoordigers behoren tot partijen die op andere momenten klagen over het feit dat ambtenaren achterblijven bij hun evenknieën in het bedrijfsleven. Ze vrezen een uittocht van talent. Het aantal vacatures in de collectieve sector loopt gevaarlijk op. De collega’s van de parlementariërs die nu zeuren over de schijn van belangenverstrengeling die de kortingen aankleeft, hameren in het andere debat juist op de noodzaak om ambtenaren in spe te lokken met een goed salaris en voordeeltjes als goede kinderopvang of een gratis parkeervergunning. Wie eist dat alleen heiligen in overheidsdienst werken, mensen voor wie de schijn van belangenverstrengeling al voldoende reden is om zichzelf te kort te doen, blijft opgescheept zitten met talloze onvervulbare vacatures. Wat een bijdrage aan de goede zaak!

Integriteit van bestuur is belangrijk. Maar wie moord en brand schreeuwt over voordeeltjes, gaat aan zijn eigen morele absolutisme ten onder. Er zijn ernstiger zaken dan een legale korting bij de kruidenier. De journalist van de NRC past daarom hetzelfde advies als een politieagent die zeurt over een kapot fietslicht: ga echte boeven vangen.