Cordon bleu

Het verongelijkte gezicht waarmee Filip Dewinter sedert zondagavond 20.00 uur rondloopt, spreekt boekdelen. Zijn Vlaams Blok, tijdens een face-lift in 2004 omgedoopt tot Vlaams Belang en niettemin zo authentiek gebleven, heeft voor het eerst in zijn electorale bestaan een flinke nederlaag geleden. Het VB verloor rond de tien procent en wordt de tweede Vlaams-nationalistische partij in het Vlaamse parlement, achter de Nieuw-Vlaamse Alliantie van Bart de Wever.

De komende weken zal in België flink worden gediscussieerd over de vraag of deze electorale zeperd kan worden toegeschreven aan het ‘cordon sanitaire’ dat de democratische Vlaamse partijen in 1992 en opnieuw in 2000 rond het Blok legden. Het antwoord hangt af van wat je als voornaamste doelstelling van dat cordon beschouwt. Het was oorspronkelijk bedoeld om ervoor te zorgen dat het Blok niet kon meeregeren, of het nu op lokaal of Vlaams niveau was. De overige partijen bezwoeren elkaar in woord en geschrift te zullen voorkomen dat Dewinter en consorten ooit met hun vieze vingers aan de knoppen van de macht zouden zitten. De hemel weet dat er sindsdien heel wat vieze vingers aan hebben gezeten, maar niet openlijk en niet met een kennelijk mandaat van de kiezer.

In dat opzicht is het cordon geslaagd. Ondanks afwijkende geluiden en incidentele inbreuken heeft het al die jaren standgehouden. Overigens is er een langlopende discussie onder Vlaamse politici en intellectuelen over de vraag of het cordon wel democratisch is. Letterlijk genomen is het dat wel: een politieke partij is vrij om te besluiten niet met een andere partij samen te werken. Naar de geest van de democratie is dat eigenlijk niet, aangezien het geen pas geeft om een partij die een fors deel van de kiezers vertegenwoordigt geen bestuurlijke medeverantwoordelijkheid te gunnen. Maar houdt die redenering ook stand als die partij zelf niet democratisch is?

Sommige voorstanders zagen het cordon ook als een electorale strategie, bedoeld om stemmen bij het Blok weg te trekken en af te leiden naar partijen die wél bestuurlijke verantwoordelijkheid konden dragen. Die opzet is mislukt, want het Blok bleef groeien. Het dankt volgens sommige mensen zelfs een deel van zijn groei uitgerekend aan datzelfde cordon. Het verlies van deze zondag is te danken aan een heel ander cordon dat in de afgelopen paar jaar rond het Vlaams Belang werd gelegd. Het bestaat uit twee partijen. Enerzijds de Nieuw-Vlaamse Alliantie, die een deel van de chauvinistische retoriek van het Blok overneemt en een onversneden ‘Vlaamse koers’ wil varen, hoewel niet reactionair en niet gericht op de totale opsplitsing van België. Deze N-VA gaat waarschijnlijk Vlaanderen regeren samen met de christen-democraten en het restant van Guy Verhofstadts ooit zo succesvolle Vlaamse Liberaal-democraten. Anderzijds is daar de splinter van de rechts-liberale, racistisch angehauchte Jean-Marie Dedecker, bijgenaamd ‘de Buffel’, die privé-detectives inhuurt om zijn tegenstanders te belasteren en ook anderszins de vederlichte toets ontbeert die nodig is om Vlaanderen bestuurbaar te houden. Zijn Lijst Dedecker haalde zondag ternauwernood de kiesdrempel van vijf procent, maar snoepte die procentjes wel weg bij Filip.

Kortom, de eerste noemenswaardige electorale nederlaag voor het Vlaams Belang is het werk van een ‘cordon bleu’ van Vlaamse nationalisten en Überliberalen. Belgen, tel uw zegeningen. Dankzij de N-VA wordt het weer jaren Vlaamse pap eten met een Vlaamse lepel uit een Vlaamse nap. Maar de onverteerbare brij van Dewinter – ‘Waar is de poen van uw pensioen? In de pocket van Mohammed!’ – staat voorlopig niet meer op het menu.