Correctie

Johannesburg – Een paar jaar geleden ontmoette ik tijdens een seminar over sport Eudy Simelane, een van de sterren van het nationale Zuid-Afrikaanse vrouwenvoetbalelftal. Ze was een trotse, weerbare jonge vrouw die niet bang was om uit te komen voor haar homoseksualiteit. Vorig jaar april werd haar stoffelijk overschot gevonden in een vijver in een park in Kwa Thema township, buiten Johannesburg. Ze was herhaaldelijk verkracht, mishandeld en 25 keer gestoken, tot aan haar voeten toe. De reden? Haar homoseksualiteit en haar inzet voor de rechten van lesbische vrouwen.

De moord op Simelane was een uitwas van een veel voorkomend verschijnsel wat hier ‘correctieve verkrachting’ heet: verkrachting van lesbische vrouwen om hen te genezen van hun ontspoorde seksualiteit. Want homoseksualiteit is abnormaal en immoreel.
In een recent rapport signaleert de Britse ngo ActionAid een verontrustende toename in correctieve verkrachtingen. Tevens constateert de organisatie dat deze ‘haatmisdrijven’ grotendeels ongestraft plaatsvinden. Sinds 1998 zijn er minstens 31 vrouwen vermoord vanwege hun seksuele geaardheid. In maar twee gevallen leidde dat tot een rechtszaak, die slechts in één veroordeling resulteerde.
Correctieve verkrachting vindt hoofdzakelijk plaats in de zwarte townships en krottenwijken rond de grote steden. De overgrote meerderheid van de lesbiënnes (86 procent in de Westkaap-provincie) leeft in constante angst voor verkrachting. Een hulpgroep in Kaapstad krijgt wekelijks tien nieuwe gevallen van ‘correctieve verkrachting’ binnen.
Er is geen duidelijke verklaring voor de toename in de haatmisdrijven. Zuid-Afrika kent al sinds eind negentiende eeuw, toen er goud en diamanten werden gevonden, een cultuur van bendes en wetteloosheid. Ongeletterde mannen van heinde en verre ronselen en hen in basale ‘single sex hostels’ onderbrengen droeg niet bij tot het vormen van een tolerante maatschappij. Apartheid hielp vervolgens meer dan een handje mee bij het creëren van diepe gevoelens van inferioriteit en vernedering. In Zuid-Afrika worden jaarlijks naar schatting vijfhonderdduizend vrouwen verkracht.
Het huidige bandeloze sociale en politieke klimaat, met de belangrijkste presidentskandidaat, ANC-voorzitter Jacob Zuma, die een rechtszaak wegens verkrachting ternauwernood overleefde en tegen wie nog steeds een corruptiezaak loopt, werkt agressie en machogedrag verder in de hand. Zuma viel tijdens de rechtszaak herhaaldelijk terug op zijn zoeloe-cultuur, die onder meer suggereert dat een vrouw met weinig kleren aan ‘erom vraagt’. Eerder had hij al gezegd dat homohuwelijken ‘een schande zijn voor God en de natie’.
Volgens Marc Epprecht, die Heterosexual Africa? schreef, is het geweld te wijten aan het geknakte ego van jonge zwarte mannen, die geen werk hebben en wier rol in de maatschappij steeds marginaler wordt. Ze drinken, hangen rond en voelen zich nutteloos. Ze reageren zich af op mensen die nog kwetsbaarder zijn: illegalen, vrouwen en lesbiënnes. De pakkans is gering: van iedere 25 mannen die wegens verkrachting worden aangeklaagd gaan er 24 vrijuit.