Corruptie is geen probleem meer in Rusland: het is Systeem

Moskou - Corruptie is in Rusland al lang geen probleem meer. Het is systeem geworden. Dat schrijven enkele oppositiepolitici in een deze maand uitgebrachte aanklacht, simpelweg getiteld Poetin. Corruptie. Het aanleggen van wegen, gaspijpen of ziekenhuizen in Rusland kost steevast meer dan waar ook ter wereld, soms tot vijf keer meer. Alle betrokkenen bij grote projecten (behalve de werknemers) romen een deel van het overheidsgeld af voor eigen gebruik.
De vertegenwoordigers van de overheid vinden dat best. Mits ze hun deel maar krijgen. Kijk vooral even op YouTube naar The Untouchables, een recente film over de belastingambtenaren die de advocaat Sergei Magnitski vermoordden. Magnitski had laten zien dat zeer brutale wijze 230 miljoen dollar uit de staatskas was gelicht. Zijn beloning was elf maanden eenzame opsluiting zonder medische zorg, tot de dood erop volgde. Zelf schaften de ambtenaren direct na zijn arrestatie overal ter wereld villa’s aan - ter waarde van duizend keer hun jaarsalaris. Dit alles wordt gedoogd, volgens het onderzoeksrapport, omdat Poetin en al zijn getrouwen (oude collega’s, familieleden) zelf op exorbitante wijze profiteren van het systeem.
Tot voor kort was de traditionele reactie van de Russische bevolking dat corruptie buiten medeweten van president of tsaar plaatsvond. Alles wat misging in het dagelijks leven bleef niet kleven aan hoogwaardigheidsbekleders. Die zijn immers de hele dag op televisie zichtbaar, tijdens autoshows, internationale conferenties en weeshuisbezoek - zulke áárdige mannen. Maar volgens herhaald opinie-onderzoek denkt nu, zeker in de grote steden, een substantiële minderheid van de bevolking dat Poetin en zijn naasten wél direct betrokken zijn. En wat meer is, een groeiende groep mensen raakt bekend met de elkaar opvolgende rapporten van de oppositie over corruptie. Het zijn de hoogopgeleide mensen met toegang tot internet, want op de televisie zul je nooit iets vernemen over de wondere wegen van de Russische overheid. Onder meer als gevolg hiervan zijn de vertrouwenscijfers in de regering, en in Poetin en Medvedev persoonlijk, lager dan ooit.
Wat het gevolg zal zijn? Uit diezelfde opinie-onderzoeken blijkt steevast dat een overgrote meerderheid niet van plan is iets te ondernemen om de politieke situatie te verbeteren. Syrische toestanden liggen niet in het verschiet. Grote kans dus dat het blijft bij nog wat lagere opkomstcijfers, wanneer Poetin weer officieel president wordt. Maar de spanning tussen hem en alle liberale politici, argwanende journalisten en gewone Russen die op een andere manier trots op hun land willen zijn neemt wel toe. Dat kan bijna niet anders opgelost worden dan door harder optreden tegen kritiek.