Corruptie teistert de Zuid-Afrikaanse covid-hulp

Kaapstad – ‘Hyena’s’ en ‘aasgieren’ noemde Zuid-Afrika’s president Cyril Ramaphosa zijn landgenoten die betrokken waren bij de massale corruptie rond het Covid-19-noodfonds. Honger, werkloosheid en ziekte bedreigen miljoenen Zuid-Afrikanen. Een noodfonds moest verlichting brengen. Maar de enigen die er werkelijk van profiteerden waren een stel gewetenloze ambtenaren, zakenlui en politici.

In zijn wekelijkse nieuwsbrief schreef de president: ‘Het is moeilijk om het enorme gebrek aan schaamte te vatten dat een zakenman ertoe drijft om (…) de prijzen van operatiemaskers met negenhonderd procent op te drijven. Evenmin valt het uit te leggen waarom een gemeenteraadslid de voedselpakketten die bestemd zijn voor de armen voor zijn eigen familie gebruikt. (…) Het is onmogelijk goed te praten hoe een heel gezin, nadat een van hen zich het geld, dat was bedoeld voor de werklozen, had toegeëigend, in een aanval van koopwoede auto’s aanschaft, renovaties uitvoert en schoonheidsbehandelingen bekostigt, en zelfs grafstenen.’

De president moet ten einde raad geweest zijn, want zelfs zijn eigen woordvoerder ging op ‘speciaal verlof’ nadat haar echtgenoot werd genoemd bij een schimmig contract van ruim zes miljoen euro voor de levering van persoonlijke beschermingsmiddelen voor de werkers in de gezondheidszorg. Ramaphosa heeft een comité opgezet dat de gang van zaken rond de tenders moet onderzoeken. Ook de Special Investigation Unit zal diepgaand onderzoek verrichten, beloofde de president.

Dat klinkt bemoedigend. Maar, zoals veel deskundigen opmerken, de rot zit inmiddels zo diep dat het onmogelijk is om de goeden nog van de slechten te scheiden. Er lopen talloze onderzoeken naar corruptieschandalen uit de afgelopen decennia. De Daily Maverick telde zelfs grote schandalen sinds 1996. Op een enkele uitzondering na is er nog niemand gearresteerd of aangeklaagd. Een van de namen die steevast valt is die van anc-topman Ace Magashule, die volgens het boek Gangster State van onderzoeksjournalist Pieter-Louis Myburgh betrokken is bij een lange reeks duistere zaken. Desondanks sleepten twee van zijn zonen ook nu weer voor 135.000 euro aan contracten in de wacht. Het imf heeft onlangs een lening van 4,3 miljard dollar aan Zuid-Afrika toegezegd, om de zwaar gehavende economie te stabiliseren en de impact van Covid-19 te verlichten. Het is een zachte lening, zonder stringente voorwaarden. De hyena’s likkebaarden.