Couveuses voor Servië

Belgrado - Het brandweerkorps van Zuid-Wales reed afgelopen week een opvallend cadeautje naar Servië: een konvooi van elf oude brandweerwagens werd afgeleverd bij de kazerne in Ruma, in het noorden van het land. In Wales hadden de wagens de waarde van oud schroot, in Servië kunnen ze nog een dikke tien jaar mee.
Brandweerwagens zijn niet het enige materiaal in Servië dat dringend aan vervanging toe is. Soortgelijke hulpacties worden aan de lopende band opgezet. Mediaconcern B92 heeft er een aparte stichting voor. Die voert deze dagen een inzamelingscampagne voor nieuwe babycouveuses in de staatsziekenhuizen. Volgens organisator Maja Cecen zijn sommige van de couveuses in het land veertig jaar oud.
Servië is zeker geen rijk land, maar bepaald arm is het ook niet. De Wereldbank rangschikt het als boven-middelbaar inkomen, met een bruto nationaal product van zesduizend dollar per hoofd van de bevolking. Dat is ongeveer het niveau waar Polen op zat vlak voor het in 2005 tot de EU toetrad, en slechts iets onder het gemiddelde van Europa en Centraal-Azië samen.
‘Dit land is niet arm’, zegt Cecen stellig. 'Maar we hebben te veel criminelen en incompetenten aan de macht. Als je kijkt hoeveel buitenlandse fondsen er de afgelopen jaren deze kant op zijn gekomen, dan is het niet mogelijk dat we zulke wegen hebben, zulke ziekenhuizen, scholen of spoorwegen. Het probleem is dat de staat niets anders doet dan voor zichzelf zorgen.’
Het wantrouwen van veel Serviërs tegen de overheid is groot en wordt aangewakkerd door een gestage stroom corruptieschandalen die de afgelopen maanden aan het licht kwamen. Aan de andere kant is er ook een enorme bereidheid van burgers om zelf de handen uit de mouwen te steken als iemand met een geloofwaardig initiatief komt.
B92 deed dat eerder met apparatuur voor mammografie of met opvang voor mishandelde dieren. Het streven om honderd nieuwe couveuses te bekostigen is al bijna gehaald. Uiteraard is er ook kritiek op de eigengereidheid van alle privé-initiatieven. Waarom moeten burgers en buitenlandse vrijwilligers het werk van de staat doen? 'Het antwoord is dat we de tijd niet hebben om te wachten’, zegt Cecen. 'Er sterven echt baby’s zonder goede couveuses.’
Zij ziet voorlopig dan ook nog een grote toekomst voor donaties in goederen, zoals het brandweerwagenproject. Ze wijst op het voorbeeld van de Japanse ontwikkelingssamenwerking, die al jarenlang uitsluitend kant-en-klare donaties aan Servië levert, van stadsbussen tot schoolmateriaal: 'Een stadsbus kun je niet in je zak steken.’