Creatieve luis

Waarover bericht een blad dat nieuws- en opinieplatform wil zijn voor de talloze kunstenaarsinitiatieven die Nederland rijk is?

Ten eerste natuurlijk over de bonte variëteit aan activiteiten in ruimtes met namen als Archipel, Niggendijker, De Nederlandsche Cacaofabriek, Begane Grond, De Gele Rijder, Kunstruimte Kampen en Bar Slecht (‘Bar Slecht wil met meerde mensen een ervaring delen: Het hebben van een tentoonstelling is leuk maar op een feestje komen meer mensen’ - aldus het begeleidende motto in de Niet de Kunstvlaai-bijlage). De agenda is het kloppende hart van HTV de IJsberg en de allereerste reden om het blad (tweemaandelijks verschijnend) mee te nemen.
Daarnaast kent het op kranteformaat, zwartwit gedrukte en eigenzinnig vormgegeven blad een aantal opvallende columns en kunstenaarspagina’s. Zo is er de al wat langer lopende rubriek 'Gevonden - Verloren’ van de Amsterdamse tekenaar en performer PJ Roggeband. Hierin worden lezers uitgenodigd 'scheldwoorden voor kunstenaars’ in te spreken op een antwoordapparaat. De verzamelde oogst wordt ieder nummer in de column gepresenteerd:
'Onze belezen beller vernam dat in navolging van kwakzalver iemand de term kwakdenker had bedacht voor een belabberd filosoof. Doortrekkend kwam zij tot kwakkunstenaar, kwakkwaster, verfblokker, blinddoeker en canvasknaller.’
HTV de IJsberg is ook de krant waarin H. Hoogerbrugge een puntige dialoogstrip tekent over de toppen en dalen in het hedendaags kunstenaarsbestaan. Twee archetypische kunstenaars worden opgevoerd: de in een lange zwarte jas gehulde idealist (de gemiddelde kunstenaarsinitiatieven-kunstenaar) en de snelle jongen (de carrièrekunstenaar) die weet waar men de subsidiemosterd haalt. De twee rollen worden vertolkt door dezelfde figuur (Hoogerbrugge: 'de strip als zelfportret’) en vormen de neerslag van de gemiddelde kunstenaarssores: geld, roem en erkenning (niet noodzakelijkerwijs in deze volgorde) en hoe deze te verwerven zonder de persoonlijke integriteit op het spel te zetten.
Dat het Nederlands kunstenaarschap niet van een leien dakje gaat, daarvan getuigt HTV de IJsberg in hoge mate. Geen blad waar subsidieperikelen zo breed worden uitgemeten, geen blad ook waar zo'n direct inzicht gegeven wordt in het gescharrel om als kunstenaar aan de gang te blijven én aan de kost te komen.
De Nederlandse kunstenaar heeft het moeilijk. Daarvan kun je getuigen in warrige, vage lappen tekst, zoals de Rotterdamse kunstenaar H.J. Verbrugge (die vindt dat de staat ook de niet-verkopende kunstenaar moet onderhouden omdat deze 'wel degelijk een bijzonder relevant lid van de samenleving is. Hij verzorgt de kunst en dat is belangrijk voor de cultuur en dus ook voor de samenleving’), of op de satirische wijze van de striptekenaar. Het aardige aan HTV de IJsberg is dat er zowel ruimte wordt gemaakt voor de onhelderen van geest als voor de meer scherpzinnige kunstenaars. Ook toont het blad de spanning tussen de niet-officiële en de officiële kunstwereld door bijvoorbeeld stukken te plaatsen over de betekenis van Aleksandr Breners 'performance’ in het Stedelijk Museum. De Rus spoot een dollarteken over een schilderij van Malevitsj in de hoop een discussie te ontketenen over de 'vermarkting’ van de beeldende kunst, een discussie die volgens A. Bruggenkamp in HTV de IJsberg té makkelijk onder het tapijt is geschoven.
Een creatieve luis te zijn in de pels van het zelfgenoegzame museum- en galeriewereldje, dat is de verdienste van HTV de IJsberg.

  • Gecensureerd door collega-kunstenaars, haar kunstenaarsboeken verbrand door de Engelse douane: Dorothy Iannones’ van seks doordrenkte werk riep in de jaren zestig en zeventig veel weerstand op. Love is Forever, isn’t it?, een overzicht van de tekeningen, video’s, schilderijen en boeken in Museum voor Moderne Kunst Arnhem, Utrechtseweg 87, 14 juni t/m 30 augustus. Open: dag. beh. ma., 11.00-17.00 uur.
  • 'Een onderzoek naar het gebruik van de stem als metafoor en materiaal in de hedendaagse kunst’, dat is wat gastconservator Christopher Phillips voor ogen staat met de tentoonstelling Voices (Vito Acconci, ochen Gerz e.a.). Met gebruikmaking van een 'breed spectrum aan media’. Witte de With, Witte de Withstraat 50, Rotterdam, 13 juni t/m 23 augustus. Open di. t/m zo., 11.00-18.00 uur.