Menno Heurenkamp

Cultuurstrijd in de schaduw

Ik zit op een terras in het Marokkaanse Marrakesj met de zaterdagkranten op schoot. Zon, ooievaars, thee, gesluierde meisjes op cowboylaarzen, veel druktemakers met mobieltjes, bedelaars. Zo nu en dan een kort gesprek. «Holland, ja, ach, daar gaat het niet goed met ons moslims, hè?» «Nee, het gaat er niet goed.» Men weet van de moord. «Waarom zien de Nederlanders niet dat de echte islam heel vredelievend is?» «Omdat ze daar eigenlijk niets van horen.» «Omdat ze niet willen luisteren?» «Nou, dat is wat te makkelijk. Er komen, of je nou voor of tegen de islam bent , eigenlijk nogal veel extremisten aan het woord.» «O, dat is hier opgelost, die mogen niks meer zeggen.» «Tja.»

Terug naar mijn zaterdagkranten. De be roemde milieuactivist Wouter van Dieren schrijft in Trouw boos over de Islamitische ca ta strofe. Aanhangers van dat geloof zijn achterlijke mensen, eigenlijk ook een soort milieuramp. De Arabische regimes zijn dom, de mensen zijn dom, het geloof is dom. Enfin, zou Martin Bril schrijven, het is een bekend verhaal. Van Dieren prijst de Verenigde Staten, omdat zij fundamentalisten tenminste me teen uitzetten. De International Herald Tribune schrijft over een Canadees die zonder aanklacht door de Verenigde Staten gevangen genomen werd. Maher Arar wilde in New York een vliegtuig naar huis nemen, maar werd door de Amerikanen van terrorisme verdacht. In plaats van een proces kreeg hij een vlucht naar Syrië. Daar belandde Arar in een ondergrondse cel en werd hij met enige regelmaat in elkaar geslagen. Toen de verdenking vals bleek, mocht hij weg. Arar is nog herstellende van zijn verwondingen. Commentaar van de autoriteiten: waar gehakt wordt vallen spaanders. Het is jammer dat voorbeeldland Amerika zo graag zaken doet met Van Dierens catastrofale landen, en dan is de schade voor zijn betoog nog heel klein leed.

Er is natuurlijk meer cultuurstrijd. In alle kranten staat dat het VVD-beginselprogramma (mooi werk, daar niet van) pleit voor beperking van de vrijheid van onderwijs. Scholen op islamitische grondslag moeten verboden kunnen worden. Want religieus onderwijs is strijdig met liberale principes. Maar deze zaterdag blijkt weer dat markt denkers religie ook heel anders kunnen inzetten. New York Times-columnist Paul Krugman – een vermaard internationaal econoom – schrijft over de privatisering van de Amerikaanse sociale zekerheid. Het vermarkten van de schamele uitkeringen zal elke Amerikaan die er van afhankelijk is, aanwijsbaar onheil brengen. Onder de aanstaande slachtoffers zijn ook véél Bush-stemmers. Maar iedereen die zich tegen de privatisering verzet, wordt door een regeringslobby succesvol afgeschilderd als een gay-hugging landverrader. Dat is géén compliment in Amerika. Daarom lijkt het plan te gaan slagen.

Terug naar de VVD en de religie. Het motief van Bush om tot privatisering over te gaan is dat religieuze instellingen naar zijn opvatting net zo veel recht hebben om belastinggeld aan arme mensen uit te delen als overheidsinstellingen. Voor de neoconservatieven is hun religie één groot feest. De VVD beves tigt, gewild of ongewild, de Nederlandse traditie dat rechtse partijen hier heel links zijn. Onze liberalen grijpen graag terug op de staat om sociale problemen op te lossen.

Aldus verwonderd tik ik uiteindelijk mijn stukje in een internetshop. Het meisje naast me bestudeert vanonder een hoofddoek het nieuws over de laatste fysieke verbouwingen aan Jennifer Lopez. Geen onaardig resultaat.