Daklozen nemen enkeltje naar Hawaï

Honolulu – Wolkenkrabbers tekenen scherp af tegen de begroeide vulkanische bergwand. Lenige palmen groeien tot vlak aan het diepe blauw van de oceaan. De smalle strook van het witte zandstrand is druk bevolkt met toeristen uit de hele wereld – de meesten uit Japan.

Te midden van dit postkaartachtige tafereel staan boodschappenkarretjes vol vuile dekens en ondefinieerbare spullen. Onder een afdak de eigenaren, een groep verwilderde daklozen. Vuil. Beneveld. Vrolijk gelach, lege blikken. Hier geen tenten maar de lucht als onderdak. ‘Ze zijn overal’, zegt Akamu (56) terwijl hij op een volgend ‘kampement’ van daklozen langs een van de beroemdste stranden van het eiland wijst. ‘Onze liberale overheid laat ze gewoon, corrupt als ze zijn. Ze vervuilen onze heilige grond. Brengen criminaliteit en verslaving. We hadden dit vroeger niet.’

Akamu is een van de laatste overgebleven oorspronkelijke Hawaïanen op Oahu, het bekendste en dichtbevolktste eiland van Hawaï. Eeuwenlang leefde de inheemse bevolking in vrede en harmonie aan de Grote Oceaan, tot de Britten kwamen. Eerst Captain Cook in 1778, die samen met zijn bemanning allerlei ziektes zoals de pokken meebracht. Van de 300.000 inheemse bewoners in 1770 waren er in 1920 nog maar 24.000 over.

In 1820 volgde de komst van Amerikaanse en Britse missionarissen, waarna de kolonisten van het Amerikaanse vasteland ananas-, koffie- en suikerrietplantages begonnen. De benodigde werkers werden uit Japan, China en de Filippijnen gehaald. In 1889 werd het eilandenrijk officieel onderdeel van Amerika en in 1959 werd Hawaï de laatste van de vijftig Amerikaanse staten. De aantrekkingskracht van het meest afgelegen eilandenrijk ter wereld oefent een zware druk uit. Huizenprijzen stijgen. Zelfs zogeheten affordable living (een armoedig éénkamerappartement) kost minstens een half miljoen dollar. Een gezin met een jaarlijks inkomen van 80.000 dollar leeft nog in betrekkelijke armoede. Rijke en bekende Amerikanen kopen woningen en grond op. Grote hotelketens bouwen de kustlijn vol. De lokale bevolking heeft het nakijken. ‘Veel Hawaïanen zijn gedwongen te emigreren naar het Amerikaanse vasteland, terwijl een constante stroom van Amerikanen naar ons land trekt’, vertelt Akamu. ‘Ook daklozen. Duizenden met een one way ticket to paradise.’ Hawaï probeert ondertussen van het probleem af te komen door de daklozen over de eilanden te verspreiden of terug naar het vasteland te deporteren. ‘Return to Home’ heet het project. Er zullen heel wat vluchten nodig zijn. In vijf jaar steeg het aantal daklozen met 32 procent.