Renie Spoelstra

Darkness is a place

Renie Spoelstra (Drachten, 1974) kwam in 2001 van de Academie St. Joost en maakt sindsdien tekeningen met houtskool, veel houtskool, zoveel zelfs dat haar huidige tentoonstelling in Amsterdam Black Lung heet.

Dat zal poëtisch bedoeld zijn, maar bij het zien van de grote zwarte oppervlakten, soms van tweeënhalf bij drieënhalve meter, glanzend van de koolstof, vraag je je af hoe haar atelier er wel niet uitziet, om maar te zwijgen van haar longen.
Haar tekeningen zijn dus donker, maar het zijn niettemin herkenbare voorstellingen. De titels zijn ook duidelijk: Auto. Geparkeerde auto, wit huis. Recreatiegebied (ze heeft wel negentig tekeningen gemaakt die Recreatiegebied heten). Dat zie je dus ook, een auto, een wit huis, een voetpad in een plantsoen, een grasveld omzoomd door struiken. Geen mensen of dieren, geen actie.
Het zijn raadselachtige tekeningen. Dat komt om te beginnen door die houtskool. Spoelstra werkt van donker naar licht: eerst ‘kalkt’ ze bijna de hele oppervlakte dicht, dan gumt ze delen weg, waardoor wit en grijs terugkeren en de lichte stukken ontstaan. Het is het tegenovergestelde van wat andere kunstenaars doen. Neem een schilderij van Isaac Israels. Daar zit overal licht in, de zon buitelt over het gras en de donkere partijen daaromheen zijn er om al dat licht zichtbaar te maken. Niet zo bij Spoelstra: je ziet een stuk van een parklandschap, een grasveldje waar licht op valt, je realiseert je dat het waarschijnlijk een zomerdag is, maar dat licht is er eigenlijk alleen maar om je het duister in te trekken, naar het zwart, daar onder de bosjes.

Medium recreatiegebied 67 v 12d8a9

Het loont de moeite om een tijdje naar dat donkere krijt te staren. Je kijkt naar een landschap in het zonlicht, of misschien wel het maanlicht, en je wordt niet getrokken naar wat je ziet, maar naar wat je níet ziet. Naar dat waarvan je vermoedt dat het er geweest moet zijn. Iemand is daar langs gelopen. Er is iemand de bosjes ingetrokken. Het is niet zichtbaar, maar het is er toch.
In horrorfilms kom je wel eens zo’n scène tegen: de politieagent staart zich blind op een vage zwart-witfoto van de plaats des onheils. Het paranormale meisje kijkt er langer naar en ziet dan, in de grijze korrel, een schim. Er was tóch nog iemand, bij het boothuis. De haren in de nek gaan overeind staan. Zoiets overkwam me bij Spoelstra ook. Die duisternis van haar heeft een ziel.

Medium parked cars  white house

Het is makkelijk om bij zulke scènes te zeggen ‘dat het je aan David Lynch doet denken’, maar hier mag dat, want Spoelstra gaf (in een interview met Hans den Hartog Jager) te kennen dat ze erg onder de indruk was van Twin Peaks. Lynch observeert de natuur op zo’n manier dat een gewone boom, een stukje schaduw, een grasveldje langs de weg begeesterd wordt, een ziel krijgt. Zo ga je denken dat daar langs dat pad iets lugubers heeft plaatsgevonden. Dan is het woord ‘recreatiegebied’ opeens helemaal niet meer zo onschuldig.


Renie Spoelstra, Black Lung. Galerie Ron Mandos, Prinsengracht 282, Amsterdam. www.reniespoelstra.com, www.ronmandos.nl. Publicatie: Darkness Is a Place, essay van Arno Kramer, interview door Hans den Hartog Jager. Uitgeverij d’Jonge Hond ©