DARWINS PLATENKAST

Darwin kan tevreden zijn

Hoeveel Darwin zit er in popmuziek? Wat zou Charles Darwin in 2009 in zijn platenkast hebben staan?

DARWIN WAS EEN toegankelijk en helder schrijver, maar hij is verantwoordelijk voor een van de grootste clichés uit de pop, en dan vooral uit de hiphop-, hardcore- en metalhoek daarvan. ‘Only the strong survive’, of een variant daarop, dan wel een gedachtesprong erop gebaseerd, komt vaker voor dan in de trailerteksten van actiefilms. Sterker, het is een loze kreet geworden, een stoplap, met gemak in te klemmen tussen holle zinnen, het pijnlijkst geïllustreerd in het nummer Maximum Overdrive van, jawel, 2 Unlimited: ‘Remember this only the strong survive/ Bum stikkie di bum stikkie di bum stikkie di bum’. Maar ook Elvis hoorde het in het gelijknamige nummer al van zijn moeder, bij wijze van grote les in de liefde, waarbij kracht en mannelijkheid synoniemen waren: ‘Yes she said: only the strong survive/ You’ve got to be a man/ You’ve got to take a stand.’
Er zijn meer kernbegrippen uit Darwins werk die in de popmuziek met grote regelmaat opduiken. ‘Instinct’ bijvoorbeeld, de titel van hoofdstuk 8 van Het ontstaan van soorten, is een term die vaak langskomt in popteksten, vooral als een baken, als iets waarop je altijd kunt terugvallen en vertrouwen. Darwin schreef aan het begin van dat hoofdstuk al dat hij geen poging ging wagen de term te definiëren, omdat iedereen wel begrijpt wat ermee wordt bedoeld. Zo redeneerde hij wel vaker, ook bij de term ‘natuurlijke selectie’. Zo is het in de pop ook: de inhoud van ‘instinct’ wordt verder niet geduid, het is er, we weten allemaal wat het is, en het deugt, want het liegt nooit.
Met metalband Arch Enemy: ‘Seen it written on a thousand faces/ The simple truth we fear/ Seen it happen in a thousand places/ Instinct brought us here’. En met Crowded House: ‘Your instinct can’t be wrong.’
En dan is er natuurlijk de seksuele selectie, door Darwin gedefinieerd als ‘een strijd tussen de individuen van de ene sekse, doorgaans de mannetjes, om het bezit van de andere sekse’. Er is werkelijk geen enkele overdrijving nodig voor de stelling dat Darwin hier de basis beschrijft van minstens tweederde maar waarschijnlijker driekwart van alle popteksten aller tijden. Popmuziek draait grotendeels om exact die seksuele selectie, en om de motor daarachter: aantrekkingskracht. Kijk op een willekeurig tijdstip een uurlang naar videoclips op TMF of MTV, et voilá. Die selectie zal, zo stelt Darwin, ‘tot drieste moed leiden’. Andermaal: et voilá. Drieste moed, dat is de basis van machismo in elk genre, of het nu is verpakt in het geglij van r&b (Boyz II Man: ‘I’ll make love to you/ Like you want me to’) of in het gesnoef van rock (Danko Jones: ‘I keep the backseat for lovin’/ I like to drive up front/ And when we’re making out/ I keep your boyfriend in the trunk’).
Als we het darwinisme verder loslaten op ons gedrag gaat uiteindelijk alle popmuziek over de erfenis van Darwin. Bijvoorbeeld. Bioloog Dirk Draulans schreef vorig jaar in Het succes van slechte seks: ‘Hoge hakken zijn maar een facet van onze moderne industrie dat inspeelt op wat sommigen darwiniaanse esthetica zijn gaan noemen, onder het motto schoon (Draulans is een Vlaming, dus met schoon bedoelt hij mooi – lv) is goed of omgekeerd: lelijk is slecht.’ Hoge hakken: alleen daarover wordt al in duizenden popnummers gezongen, bijvoorbeeld door de jaren-tachtig-hardrockers van Mötley Crüe: ‘Boys call ya/ Hell on high heels/ Baby, the way ya walk it talk it/ Town calls ya/ Hell on high heels’. De consequentie van Darwins inzichten, de dood van het scheppingsverhaal en daarmee ook van Gods unique selling point, is eveneens veelvuldig bezongen, waarschijnlijk het meest kernachtig door Trent Reznor op de doorbeukende industrial van zijn band Nine Inch Nails: ‘God is dead/ And no one cares.’
Darwin zou dus scherpe keuzes moeten maken in zijn platenkast. Ongetwijfeld zou hij het album Homo Erectus van Gorki in de platenkast hebben staan, alleen al omdat het vernoemd is naar de eerste grote mens. En hij zou het nummer De Neandertaler van De Heideroosjes samen met rapper Def P op zijn iPod hebben staan, waarin dat een synoniem voor een proleet is (‘De neandertaler slaat erop!/ De neandertaler, botte kop!’), terwijl het juist zo interessant is dat de herseninhoud van de neanderthaler iets groter was dan die van ons.
Darwin. Hij is alom aanwezig in de pop. De geweldige Amerikaanse gitaarrockband Third Eye Blind schreef tien jaar geleden zelfs een nummer over hem, simpelweg Darwin getiteld. De eerste regels: ‘The chromosomes divide/ Multiply and thrive/ And the strong survive.’
De Nederlandse band Pater Moskroen ging daar nog overheen, met een nummer waarin de evolutietheorie zelf in de strijd wordt gegooid in de seksuele selectie. ‘Het begon met een kleine cel/ Die splitste zich in twee/ En even later zwom opeens de eerste vis in zee/ Toen ’ie pootjes kreeg, klom ’ie op het land/ En daarna ging ’ie ook nog vliegen/ Ja, Darwin had ’t goed gezien/ De bijbel bleek te liegen/ De eerste mens, een Sapiens, werd later Neanderthaler/ Sindsdien is er niet veel gebeurd, hij werd alleen wat kaler/ Maar gisteren toen zag ik jou, een schoonheid, zo fantastisch/ Jij bent zo mooi, ik denk dat nou de evolutie af is.’
De titel van het nummer: Darwin kan tevreden zijn.