Toneel - Richard III

‘Dat ruimt op’

Het is nauwelijks te geloven maar toch echt waar: in de zeventig jaar zomerse Shakespeares in het natuurtheater te Diever (Drenthe) is het meest beruchte schurkenstuk van de Bard nog nooit te zien geweest.

Medium toneel

Jack Nieborg, artistiek leider, vertaler en derde regisseur op deze beroemde speelplek, waagt het er deze zomer op: Richard III. Zeven try-outs, 23 voorstellingen tot en met 17 september. Voor duizend mensen per avond. En allemaal strak uitverkocht.

Jack Nieborg houdt van lange lijnen in het toneel. De lijken die op last van Richard vallen komen als cadaveri eccellenti in Richards laatste nacht nog even spoken. Dus laat de regie ze bij hun sterven iedere keer verdwijnen in rokerige kelders. Waaruit ze in Richards doodsnacht weer oprijzen. De titelfiguur schreeuwt regelmatig tegen anderen dan de man of vrouw voor wie zijn teksten zijn bedoeld. Die anderen staan vaak ver weg, geplaatst in lange scenische lijnen. Het liefst staan ze ergens in zijn rug naar adem te happen. Richard van Gloucester, de latere koning Richard, de Derde van die naam, wordt gespeeld door Floris Albrecht. Die hier in 2007 als boy actor Rosalinde speelde in As You Like It, een van zijn memorabele rollen in Diever. Hij zet, na een aarzelend begin, zijn Richard op als een Spieler, een Verführer, een crook to love. En hij doet dat groots.

Zijn Richard houdt van het spel van verleiden. Hij weet dat het volk weliswaar siddert voor de schurk, maar ook als een blok valt bij ieder kakelvers slachtoffer dat hij maakt. ‘Dat ruimt op’ is zijn mantra. En al meteen bij de beroemde verleidingsscène in het begin, naast de lijkkist van een van zijn eerste dooien, hoor je het publiek ademen op de golven van zijn flair. Hoe flikt-ie hem dat? hoor je ze denken. Even later vraagt hij het zelf: hoe flik ik hem dat? Vrijwel alle Richards gaan hinkepotend en gebocheld met een lam klauwtje in het zwart. Niet hier. Floris Albrecht verbeeldt een vorst in stralend wit, alle anderen dragen rouwkleuren. En zijn fysieke kwaal zit van binnen. Hij heeft een heftige evenwichtsstoornis. Die je af en toe dwars door zijn strapatsen heen ziet doorschemeren. Zijn rolstoel gebruikt hij als rijdende stok. Zoals hij op mensen leunt als op wandelende takken. En takken kun je weggooien. Je hebt zo weer een verse. Dat ruimt op!

Zijn talrijke tegenspelers zijn aan hem gewaagd. Met een werkelijk schitterende Anneke van Wijk als Richards kwaadaardige moeder (je hoort meteen dat-ie het niet van een vreemde heeft). Een messcherpe Marion Juch als koningin-weduwe. En de onverslaanbaar met teksten toverende Dick van Veen als maatje Buckingham. Het is maar een greep. Er lopen hier zóveel sterke spelers rond. Ik heb het eerder geschreven: Jack Nieborg heeft het ensemble van Diever beter gemaakt. Het is een feest om hier te zijn. Volkstheater van de allerbeste kwaliteit. Volgend jaar weer een komedie. Zodra ik weet welke, bent u de eerste die het hoort.


Op de bonnefooi gaan zonder kaarten is zinloos. shakespearetheaterdiever.nl

Beeld: Floris Labrecht als Richard III (Koen Timmerman)