Datavisualisatie, de kunst van het visualiseren

Kunstenaar, ontwerper en researcher Aaron Koblin houdt zich veelal bezig met het visualiseren van data. Hij begint zijn lezing op PICNIC dan ook met de stelling dat data korte verhalen vertellen over onze levens.

Voor een van zijn bekendste projecten gebruikte Koblin de vluchtgegevens van Noord-Amerika over een periode van 24 uur. Hierdoor ontstaat een kleurrijke datavisualisatie, een lijnenspel waarin toch duidelijk te zien blijft waar de meeste vluchten vandaan komen en naartoe gaan (New York en Los Angeles), ook al zijn alleen de vluchtpatronen zichtbaar en niet de steden of de landsgrenzen.
Een ander project dat Koblin voor telefoongigant AT&T uitvoerde is het zogenaamde NYTE (New York Talk Exchange). Voor dit werk bracht Koblin de data in kaart van lange-afstand-telefoongesprekken en het internetverkeer tussen de rest van de wereld en de stad New York. Tijdens de lezing bleek hij ook voor KPN het sms-verkeer in Amsterdam in kaart te hebben gebracht, waarbij de gigantische pieken op Koninginnedag in het centrum en de explosie van sms’jes tijdens oud en nieuw natuurlijk het meest in het oog sprongen.

De Mechanical Turk-website van Amazon inspireerde Koblin op een heel andere manier. De site van Amazon is bedoeld om mensen van over de hele wereld klusjes voor ze te laten opknappen die computers zelf (nog) niet kunnen. Deze HITs (Human Intelligence Tasks) leveren de uitvoerder tussen 0,1 en 10 cent op. Je moet hierbij denken aan het benoemen van thema’s van boeken of bijvoorbeeld het aanwijzen van zaken die op een foto staan. Koblin richtte zelf de website Sheepmarket.com op en liet daar mensen, voor een vergoeding van 0,2 cent per tekening, een schaap tekenen dat naar links kijkt. Op een gegeven moment werden er op zijn website elf schapen per uur getekend, tot het doel van tienduizend representatieve schapen was bereikt. Op het gehele festivalterrein waren de schapen dan ook op posters en banners te bewonderen, alsmede op grote schermen waar de ‘tekenfilmpjes’ van enkele exemplaren te zien waren. Koblin geeft aan het vooral interessant te vinden om te zien hoe je mensen wereldwijd, tegen een kleine vergoeding gezamenlijk opdrachten uit kunt laten voeren. Voor het Ten Thousand Cents-project liet hij duizenden mensen een heel klein deeltje van een honderd-dollar-biljet natekenen. Het uiteindelijke resultaat is te zien als een film, maar ook zijn er prints te koop van het honderd-dollar-biljet, voor de schappelijke prijs van, jawel, honderd dollar. Het geld dat de verkoop oplevert gaat dan ook naar het One Laptop Per Child-project, een stichting die kinderen in derdewereldlanden een laptop (kosten honderd dollar) aanbiedt om ze op die manier toch aansluiting te geven met deze snel veranderende wereld.

Koblins jongste project is het schieten van de Radiohead-videoclip House of Cards. Al is ‘videoclip’ misschien niet het juiste woord, ‘laserclip’ is een betere benaming aangezien er geen camera’s bij de opname zijn gebruikt. Door het stralen met lasers en het gebruik van sensoren voor het opvangen van het beeld in de opnameruimte is deze bijzondere visualisatie tot stand gekomen. Omdat de clip als open source-code op de website Google codeis gelanceerd, kunnen fans van de band zelf remixes maken van de clip en het nummer.
Het is dan ook geen verrassing dat Koblin op dit moment ook meedenkt voor het Google Creative Lab. Verder werkt hij aan de ontwikkeling van een glazen/doorzichtig beeldscherm voor het vliegveld in San José. Ik laat het aan uw eigen datavisualisatie over om te bedenken wat de mogelijkheden van dit beeldscherm kunnen zijn.