Kortgeboekt

David Blair

Degrees in Violence: Robert Mugabe and the Struggle for Power in Zimbabwe

In een toespraak gaf president Robert Mugabe van Zimbabwe onlangs aan gecharmeerd te zijn van de bijnaam «Hitler», die hem naar eigen zeggen door de Britse pers was toebedeeld. Zolang met «een Hitler» iemand werd bedoeld die «rechtvaardigheid voor zijn volk» nastreefde, vond Mugabe het eerder een geuzennaam dan een belediging, zei hij. Natuurlijk hebben de serieuze kranten Mugabe niet werkelijk een Hitler genoemd. Maar het typeert de verhoudingen.

Het politieke, economische en morele failliet van zijn land is volgens de Zimbabwaanse dictator louter een verzinsel van de Britse pers en politiek. Correspondent David Blair (1973) van de Daily Telegraph, die in 1999 door zijn krant naar Zimbabwe werd gestuurd, raakte zoals zoveel collega’s derhalve voortijdig zijn werkvergunning kwijt. Het weerhield hem er niet van bij de verkiezingen van maart 2002 undercover terug te keren om zijn eerder verschenen boek Degrees in Violence uit te breiden met hoofdstukken over de meest recente gebeurtenissen.

Het is een boos maar onevenwichtig boek geworden. Blair laat aanvankelijk aan de hand van archiefmateriaal mooi en gedetailleerd zien dat het niet pas eind jaren negentig rondom de landbezettingen fout ging in Zimbabwe, maar al snel na het aantreden van Mugabe in 1980, toen mensenrechtenschendingen plaatshadden. De euforie over Mugabes verzoeningsgezindheid won van een realistische blik op zijn geweld dadige streven naar een eenpartijstaat.

Vanaf het moment echter dat David Blair zich als journalist in Harare vestigt, verliest hij zich in beschrijvingen van het dagelijks leven en interviews met functionarissen, zonder dieper in te gaan op de achtergronden van het conflict. Veel aandacht gaat uit naar het ontegenzeggelijke leed van de witte boeren, maar een serieuze analyse van de open wond van Zimbabwe, de sinds jaar en dag onrechtvaardige landverdeling, ontbreekt. Daarmee wordt het conflict in Zimbabwe bovendien ten onrechte verengd tot een raciaal conflict. En dat is precies wat Robert Mugabe wil. (Peter Vermaas)

Uitg. Continuum, 258 blz., r 27,99