De aanstaande oorlog

De oorlog tussen Israël en Iran is feitelijk al aan de gang. Agenten van de Iraanse geheime dienst vermoorden Israëlische diplomaten en hetzelfde doet de Mossad met Iraanse atoomgeleerden. Teheran dreigt de Straat van Hormuz af te sluiten. Washington als trouwe bondgenoot van Israël verzekert dat het in dit geval niet werkeloos zal blijven toezien. Maar premier Netanyahu wantrouwt president Obama en hij is ervan overtuigd dat Iran louter kwade bedoelingen heeft. Diplomatie tegenover het Teheran van Ahmadinejad ziet hij als appeasement. ‘Het is 1938 en Iran is Duitsland.’ Hij ziet Obama als een 'peacenik’ die te laf is om tot de aanval over te gaan.
Dus, is de nog onuitgesproken conclusie, zal Israël het zelf moeten doen, waarmee het dan Amerika in een dwangpositie brengt. Op het ogenblik is het niet meer de vraag óf het conflict zal escaleren, maar wanneer en hoe. Volgens een artikel in Der Spiegel van deze week lopen de speculaties van de westerse geheime diensten uiteen. Zegslieden die contacten met de Mossad hebben, houden het op aanstaande zomer of begin van de herfst. In Amerikaanse militaire kringen wordt er rekening mee gehouden dat het al in mei zal gebeuren. De collega’s in Berlijn zijn het daarmee eens. Wat denken onze AIVD en MIVD ervan?
Intussen voert Obama een strijd op ten minste drie fronten. Zijn standpunt blijft dat een oorlog niet uitgesloten is maar dat daartoe pas kan worden overgegaan als gebleken is dat alle andere middelen uitgeput zijn. Amerika blijft de trouwe bondgenoot van Israël, maar de president waarschuwt tegen 'onverantwoordelijk gepraat’. Daarmee richt hij zich tegen zijn Republikeinse tegenstanders die, niet bezwaard door regeringsverantwoordelijkheid, de krijgshaftigste houding aannemen. Vriend Netanyahu, de Republikeinse presidentskandidaten en de Iraanse regering, ze leveren ieder op hun eigen manier hun bijdrage aan dit gigantische vraagstuk voor de president. En daarbij mogen we aannemen dat het steeds dringender wordt, want geen van de partijen vertoont de bereidheid tot een compromis.
Laten we rekening houden met het zwartste scenario: deze zomer een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten. Israël heeft al geoefend met vluchten met formaties bommenwerpers, tanken in de lucht, precisiebombardementen. Ook zulke manoeuvres maken deel uit van de escalatie. De Amerikanen hebben een speciale bom ontwikkeld waarmee de zware bescherming van de diep ingegraven kerninstallaties zou worden gepenetreerd: de Mop, een bom die 13.600 kilo weegt en geladen is met een conventioneel explosief, speciaal voor Iran ontwikkeld. Dit wapen zou er ook toe moeten dienen om Netanyahu ervan te overtuigen dat het Obama ernst is met zijn vriendschap voor Israël.
Het vraagstuk is natuurlijk nog veel ingewikkelder dan ik het in deze paar alinea’s beschrijf. Maar het gaat nu over een ander aspect. Een preventieve aanval van Israël, en dan hoogstwaarschijnlijk met Amerikaanse goedkeuring, zal een verdere ontwrichtende invloed hebben op de chaos in het Midden-Oosten. Heeft president Assad, nu de beste bondgenoot van Ahmadinejad, de orde in Syrië al hersteld of is hij zelf het slachtoffer van zijn genadeloosheid geworden? Zullen Hamas en Hezbollah zich door het oplaaiend geweld aangemoedigd voelen om de strijd tegen Israël te verscherpen? Wat zal de invloed zijn in landen waar de Arabische lente wortel heeft geschoten?
Stuk voor stuk zijn dit imponderabilia die op het ogenblik met de dag meer tot reële risico’s worden. En dan zal één gevolg onvermijdelijk zijn: de olieprijs stijgt, niet incidenteel maar voor een langere periode, omdat de gevolgen van zo'n omvangrijke oorlog niet binnen korte tijd ongedaan worden gemaakt. Daardoor wordt Europa dat zich aan de economische crisis probeert te ontworstelen in het hart geraakt. In de Koude Oorlog ontwikkelden strategen scenario’s, denkbeeldige reeksen van op elkaar volgende gebeurtenissen die van een bepaalde beslissing het gevolg zouden kunnen zijn. Scenario’s steunden de verbeeldingskracht van de verantwoordelijke politieke leiders. Daarbij ging het dan in laatste aanleg om het uitbreken van de kernoorlog. Thinking about the unthinkable, zoals Herman Kahn het heeft uitgedrukt.
Waarom denken we nu niet aan dit ondenkbare, afgezien van het feit dat de mogelijkheid van deze waarschijnlijk catastrofale oorlog tot even giftige als onnozele debatten op internet leidt? Misschien omdat onze toenemende navelstaarderij en het daarmee verbonden provincialisme ons geen ander uitzicht meer gunnen. Kort gezegd: de cultuur die zich van onze openbare mening heeft meester gemaakt, belemmert in toenemende mate het politieke voorstellingsvermogen en bevordert een destructief provincialisme. Natuurlijk heeft Obama gelijk. Er is geen sprake van dat niet alleen Amerika maar het hele Westen Israël in de steek zou laten onder druk van het Iraanse verlangen naar een eigen bom. Maar dit is iets anders dan dat we door een zelf opgefokte razernij een preventieve oorlog met onafzienbare gevolgen zouden beginnen terwijl er nog zoveel alternatieven beschikbaar zijn. Nee, het Westen mag geen zelfmoordbrigade worden.