4,6 miljard jaar geleden - 21 mei 2011 (?)

De aarde

Op 21 mei vergaat de wereld. Tenminste, volgens bijbelse berekeningen van de Amerikaan Harold Camping. Het waren mooie tijden.

Medium durer revelation four riders

VEEL FORENZEN moeten zich de afgelopen weken zijn rotgeschrokken. Op posterborden van de NS die normaal badmode, vruchtensappen en de Bond tegen het Vloeken aanprijzen, viel iets onheilspellends te lezen: de dag des oordeels is nabij. Afzender van het bericht was Harold Camping, de 89-jarige oprichter van Family Radio, een christelijk radiostation uit Oakland, California dat behalve psalmen en countrymuziek ook onheilsprofetieën de wereld in zendt. De abri bevatte weliswaar grove spelfouten (‘de bijbel garandeerd het’), de boodschap was er niet minder ernstig om. Op 21 mei vergaat de wereld.
De precieze sterfdatum van de aarde vaststellen vergt een staaltje bijbelse rekenkunst. Begin bij Genesis 7:10 en 7:11 waarin God de zondvloed aankondigt op de zeventiende dag van de tweede maand in het zeshonderdste levensjaar van Noach. Blader naar de tweede brief van Petrus waarin staat dat de zondvloed slechts voorbode is van de echte Apocalyps. Uit Genesis 7:4 is op te maken dat die precies zeven dagen na de zondvloed komt. In 2 Petrus 3:8 is weer te lezen dat wanneer God 'een dag’ zegt, hij duizend jaar bedoelt. Aangezien de zondvloed volgens de bijbelse kalender in 4990 voor Christus kwam, zou het einde der tijden in 2010 plaatsvinden (zeven maal duizend jaar later). Maar bij het omrekenen van een datum uit het oude testament naar het nieuwe moet het jaar 0 - dat niet bestaat - er worden afgehaald. Dus komen we op uit de zeventiende dag van de tweede maand in 2011. Omgerekend naar onze kalender is dat de voorlaatste zaterdag van mei dit jaar.
Dit alles valt te lezen in het boek dat Harold Camping schreef om te waarschuwen voor het naderend einde. De titel: We Are Almost There. Behalve een hoop cirkelredeneringen en meer onnavolgbare interpretaties van de bijbel (volgens Family Radio is gay pride een teken van het naderend einde) bevat het boek vooral een oproep tot boetedoen. Uit het boek Jona blijkt namelijk dat God de aarde weliswaar zal vernietigen, maar tegelijk barmhartig zal zijn. Voor sommigen (Camping houdt het op tweehonderd miljoen zielen) is vergeving plus eeuwig leven weggelegd. Om de berouwvollen een handje te helpen, bevat de website van Family Radio een link naar hun online donatieformulier.
Behalve twijfel wie tot de uitverkorenen behoort, levert de profetie van Camping ook praktische problemen op. Als Camping gelijk heeft, is er na de 21ste mei geen gelegenheid om een necrologie van de aarde te schrijven. En daarbij: hoe zou deze eruit moeten zien? Moet je beginnen bij haar geboorte? Over de leeftijd van onze planeet is altijd verschillend gedacht. Vroege beschavingen hielden er een cyclisch wereldbeeld op na. Zo geloofden de Han-Chinezen dat de aarde iedere 23.639.040 jaar werd verwoest en opnieuw gevormd. Een van de eerste wetenschappelijke benaderingen kwam in 1779 uit Frankrijk. De Comte de Buffon vermoedde dat de aarde langzaam afkoelde na ooit gloeiend heet te zijn geweest. Op basis van een schaalmodel rekende hij uit dat de aarde ongeveer 75.000 jaar oud moest zijn. Pas sinds een paar decennia weten we dankzij radiometrische datering dat 4,6 miljard een betere schatting is.
Ook lastig: hoe beschrijf je de levensloop van de aarde? Breek je die op in jeugd, adolescentie en volwassenheid? In ieder geval waren de eerste paar miljard jaar van haar bestaan behoorlijk onstuimig. Klimaatveranderingen, ijstijden en tektoniek lieten blijvende littekens na in de vorm van hooggebergten en oceaanslenken. Nog een probleem: welke bijzondere gebeurtenissen uit de veelbewogen 4,6 miljard jaar geschiedenis moeten worden uitgelicht? In aanmerking komt sowieso het ontstaan van de eerste organismen die zich seksueel voortplantten, ongeveer 1,1 miljard jaar geleden. Een ingrijpende verandering, na ruim twee miljard jaar louter ongeslachtelijke reproductie van prokaryotische cellen. Seks zette uiteindelijk de evolutionaire mallemolen in werking die achtereenvolgens vissen, planten, amfibieën, reptielen, zoogdieren en vogels opleverde.
Naast hoogtepunten kunnen ook dieptepunten worden genoteerd. Bijvoorbeeld 65 miljoen jaar geleden, toen het leven op aarde - voornamelijk dinosaurussen en ammonieten - massaal uitstierf. Wat volgde was vijftig miljoen jaar eenzaamheid, die werd beëindigd door het ontstaan van de eerste apensoorten. Het was de opmaat naar de ontwikkeling tot homo sapiens, ongeveer tweehonderdduizend jaar terug. Hoewel als gevolg van de laatste ijstijd (die zo'n tienduizend jaar geleden eindigde) haar voortbestaan even onzeker was, bleek de menselijke soort bijzonder succesvol. Zo succesvol zelfs dat milieuactivisten de mens zien als een allesverwoestend plaagdier dat het leven op aarde op den duur onmogelijk maakt. Maar als we Camping geloven zal het niet zo ver komen. Als straf voor menselijke zonden zullen dit weekend de sluizen des hemels zich openen waarna regen van zwavel en vuur de aarde zal vernietigen.
Tenzij deze profeet onzin verkoopt, natuurlijk. Want misschien kloppen zijn berekeningen helemaal niet. De Amerikaan zat er vaker naast. Zo geloofde hij eerst dat 1994 het jaar van de Apocalyps zou zijn. Bovendien zou hij niet de eerste profeet zijn die een rekenfoutje maakt. Neem Menasseh Ben Israel, een zeventiende-eeuwse rabbi en de leermeester van Spinoza. Geboren in Madeira, gestorven in Middelburg. Volgens deze geleerde zou de aarde al in 1666 verwoest moeten zijn. In de negentiende eeuw prikte de Amerikaanse doopsgezinde predikant William Miller het jaar 1844. Afgelopen maart twitterde de voorman van de SGP in Drenthe dat de Japanse tsunami een voorbode van het einde der tijden was. Hun ongelijk behoeft geen vermelding. Daarom: als u dit stuk na 21 mei in handen hebt, bewaar het. Experts hebben berekend dat volgens de Maya-kalender de wereld op 21 december 2012 écht zal vergaan.