De abortusstrijd bereikt Washington

New York – Sinds de toetreding van Brett Kavanaugh tot het Hooggerechtshof, waardoor in dat orgaan nu meer conservatieve dan liberale rechters zetelen, hebben Republikeinse staten als Georgia, Missouri en Ohio anti-abortuswetten aangenomen. De meest draconische daarvan is zonder twijfel die van de zuidelijke staat Alabama, wiens gouverneur afgelopen dinsdag een wet tekende die abortus simpelweg verbiedt, zelfs in geval van verkrachting of incest. Artsen die een abortus uitvoeren wachten gevangenisstraffen van maximaal 99 jaar. De wet gaat pas over een half jaar van kracht, maar er is niemand die verwacht dat dit daadwerkelijk zal gebeuren: de wet is duidelijk in strijd met de grondwet.

Het Hooggerechtshof heeft immers al in 1973, in de uitspraak ‘Roe versus Wade’, bepaald dat vrouwen een constitutioneel recht hebben hun zwangerschap te beëindigen. De ware reden dat een staat als Alabama zo’n strenge wet aanneemt is de hoop dat de wet aanleiding is voor het Hof om zich in zijn nieuwe samenstelling opnieuw over abortus uit te spreken.

In anticipatie op het sneuvelen van ‘Roe’ nemen progressievere staten, zoals New York onlangs, juist zeer permissieve abortuswetten aan. Zo speelt de nationale politiek nauwelijks een rol in het debat rond abortus: het gaat immers uiteindelijk steeds om wat het Hooggerechtshof zal beslissen. Politici doen dan ook geen enkele moeite om een compromis te sluiten, maar gebruiken de kwestie vooral om hun achterban op scherp te zetten, tegenstanders te demoniseren en extreme wetten aan te nemen.

De Democratische senator Elizabeth Warren, kandidaat voor de presidentsnominatie van haar partij, wil die dynamiek doorbreken. In een essay op de website Medium stelt ze voor om toegang tot abortus te regelen in een federale wet die ook bindend is voor de staten. ‘Het Congres kan keuze beschermen’, is dan ook de titel van Warrens betoog. Kiezers kunnen vervolgens stemmen op de kandidaten die een dergelijke wet steunen, waardoor elke eerdere uitspraak van het Hooggerechtshof irrelevant wordt.

Nu heeft het Hooggerechtshof twaalf jaar geleden al eens bepaald dat het Congres het recht op abortus mag beperken. De vraag is alleen of het huidige Hof een federale wet zou goedkeuren die de voorzieningen uit ‘Roe’ vastlegt, zoals Warren voorstelt. Zo zou de bal opnieuw bij het Hof komen te liggen, maar dan nadat eindelijk enig debat in het Congres heeft plaatsgevonden.