
Een stad kan je op twee manieren kennen. Als bezoeker of als bewoner.
Een bezoeker volgt de aangewezen wegen. Door winkelstraten, met openbaar vervoer, naar de hoogtepunten van de stad. Pleinen, parken, gebouwen en winkeletalages. Tijdens openingstijden en in het weekend. Het is de stad van zijn beste – dat wil zeggen, meest verzorgde – kant. De voorkant, de ansichtkaart.
De relatie van een bewoner met zijn stad is volledig anders. Een bewoner gaat niet over de drukke hoofdwegen, maar neemt juist tussendoortjes naar het werk, vrienden en de winkel. Ook ’s nachts en ’s ochtends vroeg. Dezelfde routes in sneeuw en zonneschijn. Een bewoner kent de voorkant van de stad wel, maar is meer vertrouwd met de achterkant ervan.
Fotograaf Jordi Huisman maakte een fotoserie getiteld Rear Window. Zijn foto’s tonen nu eens niet de vaak gefotografeerde voorkant van de hoofdstad, maar de ongestructureerde achterkant. Vanuit de woonkamers van haar bewoners. Dit is het soort uitzicht waartoe bewoners zich dagelijks verhouden. Dit is hun referentiekader voor een gevoel van thuis. Dit is hoe zij hun stad zien en ervaren.
Dat gold ook voor de eerste eenentwintig jaar van mijn leven.
Deze foto lijkt erg op het uitzicht dat ik had vanuit mijn kinderkamer. De voordeur lag aan een winkelstraat, maar elk uitzicht bevond zich aan de achterzijde ervan. Vanuit mijn kamer zag ik andere huizen, een boom en de muziekschool. Liggend in mijn bed kon ik door een kier langs het gordijn de klok van de kerktoren zien die op nog geen vijftig meter van ons huis stond. Alles ontleende ik aan dat uitzicht. De boom vertelde mij welk seizoen het was, de kerkklok hoe laat het was, de kleur van het licht wat voor weer het was, de lichtjes in de huizen aan de overkant dat ik niet alleen was.
Het uitzicht, zoals op deze foto van Jordi Huisman te zien is, is een spiegel van wat de overburen als uitzicht hebben. Dat is wat leven in een binnenstad is. Een feestje bij de buren, is eigenlijk een feestje voor de hele buurt. Altijd is ergens wel iemand aan het klussen. De inkijk die je bij de rest hebt, heeft de rest ook bij jou. De overlast die jij van direct omwonenden hebt, hebben direct omwonenden dus ook van jou. En de boom waar iedereen naar kijkt, is van iedereen.
Dit is de stad zoals de bewoner het kent. Waarschijnlijk is deze volgepropte leefomgeving afschrikwekkend voor iemand van buiten de stad. Maar ik verlang er juist naar, nu ik in een buitenwijk woon. In dit beeld zit alles wat ik mis aan het wonen in de binnenstad. Een ansichtkaart van de achterkant.
Meer lezen en kijken?
In de maand december zal voor de speciale ‘online’ editie van Stadsleven ‘De Stad door Andere Ogen’ elke dag een post worden geplaatst waarin bijzondere kijkers en kunstenaars ons idee van wat een stad is uitdagen. Lees zehierallemaal terug.
Foto van Jordi Huisman: Amsterdam #1, uit serie Read Window