Fotografie: Alec Soth

De andere zijde van de lens

Leopold, Warschau 2018 © Alec Soth / Magnum Photos

Hij voelde zich een beetje opgelaten, zei hij tegen een criticus van The Guardian. Aan de ene kant dacht je: dat zegt hij vast in elk interview. Maar aan de andere kant leek het onzinnig te twijfelen aan de oprechtheid van zijn bekentenis. Het was ook wel begrijpelijk, want voor wat hij wilde zeggen, leken alleen de ergste clichés voorhanden.

Alec Soth, een van de invloedrijkste fotografen van zijn generatie, had een mystieke ervaring gehad. Een ervaring die zo intens was dat hij min of meer was gestopt met werken. Het was in Helsinki gebeurd. Hij was erheen gevlogen voor een opdracht, maar toen hij, nog jetlaggerig van de vlucht, naast een Fins meertje was gaan mediteren, werd hij overvallen door het besef van de onderlinge verbondenheid van alles in het universum. Terwijl hij tranen voelde opwellen, ervoer hij tegelijkertijd een intense vreugde. Hij begreep ook wel dat hij als een hippie klonk, maar dat was dan maar zo. Voor de grootste ervaringen zijn woorden immers al snel te banaal.

Natuurlijk, een jaar of wat nadat alles volledig tot stilstand was gekomen ging hij weer aan de slag. En ja, het leverde weer een tentoonstelling op. En natuurlijk ook een boek. Daar ontkom je niet aan. En zijn foto’s zijn nog altijd herkenbaar als de zijne. Portretten, gemaakt met een technische camera, intiem. De oneindige hoeveelheid details die optellen tot meer dan een som der delen.

Maar hijzelf is ervan overtuigd dat er iets wezenlijk veranderd is. Zijn ambities zijn bescheidener geworden, denkt hij. Hij is zich bewuster van de kwetsbaarheid van de mens aan de andere zijde van de lens. Hij begrijpt nu pas hoe hij de afgelopen jaren – naarmate hij als fotograaf groeide en steeds beter wist hoe het beeld eruit moest komen te zien – ongevoeliger werd voor wie er voor zijn camera stond.


Alec Soth, I Know How Furiously Your Heart Is Beating, Foam, Amsterdam, 11 september t/m 6 december