De aow moest zich maar voorbereiden op onweer

Het basisinkomen voor ouderen, het kroonjuweel van de sociale zekerheid, de AOW dus, is gered. Zo meldt ons het kabinet in de miljoenennota. Geen wonder, want de AOW is politieke springstof van de eerste orde. Strip de WW, kleed de WAO uit en privatiseer het restant, schaf de Ziektewet af, sloop de Algemene Weduwen en Wezenwet, lazer desnoods alle bijstandsmoeders uit de bijstand.

Wat boze demonstraties later gaat iedereen weer zijns weegs. Zo niet bij de AOW. Zeg er een verkeerde zin over en voor je het weet ben je in plaats van premier voorzitter van een landelijke aannemersvereniging en zit je met een paar protestpartijen. De les van Brinkman is begrepen: wie de AOW afschaft, schaft zichzelf af. Er is dus een reddingsplan gemaakt. Dat mocht ook wel, want er komen veel meer AOW'ers: over veertig jaar zijn ze met z'n veertig miljoenen. Nu is dat de helft. Tweemaal zoveel AOW'ers, dat kost ook tweemaal zoveel geld. Hetgeen de loonkosten opdrijft en banen kost. Brinkmans paniek was niet onverklaarbaar, maar wel voorbarig. De kosten stijgen, maar niet zo sterk, bijvoorbeeld doordat er ook meer mensen gaan werken. Maar goed, zelfs Brinkman had kunnen bedenken dat het slim is om nu alvast wat te gaan sparen zodat je straks niet in de problemen komt.
De WRR, de commissie-Drees en niet te vergeten bankpresident Duisenberg, allemaal stelden ze voor de premie nu alvast een beetje te verhogen, dat extra geld in een spaarfondsje te stoppen en daar te zijner tijd de extra kosten mee te bestrijden. Een tweede verstandige maatregel is te zorgen dat er voldoende premie blijft binnenkomen. En juist op dit punt waren voorgaande kabinetten met hun lastenverlichtingsoperaties bezig geweest eigenhandig de bodem onder de AOW uit te halen. De AOW-premie wordt betaald over het eerste deel van het belastbaar inkomen. Tot aan de Oort-operatie lag die premiegrens op een kleine 66.000 gulden per jaar. Daarna was dat nog maar ruim 42.000 gulden. Tegelijk werd de belastingvrije voet opgetrokken. Daardoor versmalde de basis waarop de premie wordt geheven en ging die bijgevolg omhoog. Als je dan vervolgens zegt dat de AOW onbetaalbaar wordt, heb je dat aan jezelf te danken.
Aan dat laatste wil het kabinet iets gaan doen. Er gaat niet een iets te hoge premie geheven worden om in later jaren geen premieverhoging te hoeven toepassen. In plaats daarvan redeneert het kabinet dat de verwachte groei van de werkgelegenheid en de daling van financieringstekort en staatsschuld geld zal vrijmaken dat voor de instandhouding van de AOW kan worden gebruikt. De premie hoeft dus niet meer omhoog. Extra geld komt straks uit de begroting.
Dat is link, want wie zegt dat latere kabinetten de AOW prioriteit zullen blijven geven? Wat gebeurt er als het tegenzit met groei en werkgelegenheid? Als de ervaring iets heeft geleerd, is het wel dat de sociale zekerheid moet worden ingericht op zwaar weer. Het kabinet lijkt op een weerman die het publiek aanraadt het geld voor de regenjas in de zak te houden, omdat het een mooie zomer zal worden.