De bekering van freek

Het was weer een opwindende week. De Duitse generaal Naumann, voorzitter van de Militaire Raad van de Navo, deelde mee dat de Serviërs nu ook echt via de grond moeten worden aangepakt. Uit naam van de Slavische broederschap liet Jeltsin naar verluidt die paar roestige sovjet-atoombommen die nog niet door het Russische gangsterdom achterover zijn gedrukt en verpatst, op diverse doelen in het Westen richten. Russen, Duitsers en Albanezen meldden zich in groten getale aan voor de heilige oorlog. Sterke reminiscenties aan de Eerste Wereldoorlog, toen ook iedereen dolenthousiast en volkomen overtuigd van het eigen gelijk naar de loopgraven toog.

Ook in Nederland staat de oorlogsmoraal er puik bij. Dagblad Trouw meldde dat 78 procent van de bevolking pal achter de oorlog staat, ook als die straks in de bergen moet worden uitgevochten. Nog steeds is het vertrouwen dat Jozius van Aartsen na de varkenssector ook de Balkan succesvol zal saneren, hemelsbreed. Er dient gewonnen, tegen elke prijs. In feite luidde de vraag van Trouw: wilt u de totale oorlog? Bijna acht op de tien kiesgerechtigde Nederlanders antwoorden daar kennelijk volmondig ja op. Een vergissing bij een van de jongste Navo-bombardementen, waar ook een Servische passagierstrein werd weggeknald (tien doden), wekt nauwelijks enige beroering. Als blijk van het blakende vertrouwen zond Nederland deze week een partij superkanonnen van het zwaarste kaliber naar Macedonië, later te volgen door 120 militairen die ter plekke zullen worden samengevoegd met een Duitse brigade. Weer een reuzestap. Het pacifisme is inmiddels hopeloos uit. Anet Bleich vaart in de Volkskrant uit tegen die bleke pacifisten, aan wie ze inmiddels een ‘bloedhekel’ heeft. Let vooral op dat woord: bloedhekel. De Balkan kruipt dichterbij. De volle laag kreeg ook Freek de Jonge, die met zijn actie 'Staakt het vuren!’, geïnitieerd in samenwerking met collega Herman van Veen, vraagtekens dorst te zetten bij de ingeslagen koers. In diverse interviews signaleerde De Jonge een verband tussen de oudtestamentische horror in Kosovo e.o. enerzijds en de Navo-bombardementen anderzijds. Met die bommen was de Servische bloeddorst pas echt gestart, zo meende de amateur-polemoloog. Al voor het spektakel - een benefiet in Carré ten behoeve van de oorlogskinderen op de Balkan, of ze nu Kosovaars-Albanees of Servisch zijn - barstte de kritiek los. Staakt het vuren, het was vloeken in de kerk. In Buitenhof werd de cabaretier verweten geen alternatief aan te dragen. Alsof Jan Wolkers dat ook werd gevraagd toen deze in de jaren zestig het voortouw nam in de Ban de Bom-acties tegen de oorlog in Vietnam. Maar toen was pacifisme mode, nu een aberratie. In het Algemeen Dagblad kreeg De Jonge er het ergste van langs. Onder het kopje 'De naïviteit van Freek de Jonge’ werd de vroegere activist van 'Bloed aan de paal’ niet alleen beperkt inzicht maar ook misleiding in de schoenen geschoven. De Jonge 'suggereert dat de Kosovaren gebaat zijn bij een onmiddellijke wapenstilstand en meer niet. Het tegendeel is waar’, aldus het AD. 'De operatie moet slagen, ook al vergt dat offers en wordt ons geduld nog weken op de proef gesteld.’ (Weken? Denk maar liever in maanden, of beter nog, in jaren.) Toen Freek om vijf voor twaalf het podium van Carré betrad, bleek hij al behoorlijk murw. Het motto 'Staakt het vuren!’ moest wel zeer overdrachtelijk worden opgevat, zo bleek. 'Begin jaren tachtig waren Herman (van Veen - rz) en ik tegen de kruisraketten’, vertelde Freek. 'Nu vliegen die kruisraketten in onze naam bij bosjes door de lucht. Herman is daar nog steeds tegen. Ik denk daar inmiddels wat genuanceerder over.’ Wat volgde was dan ook een supergenuanceerde protestbijeenkomst. Boudewijn de Groot kwam op, maar weigerde 'Meneer de president’ te zingen. 'Dat was toch een heel andere oorlog, toen’, aldus de bard, die in plaats daarvan 'Verdronken vlinder’ ten gehore bracht, met regels als 'Zo te sterven op het water met je vleugels van papier’ wellicht een subtiele poëtische verwijzing naar de onderhandelingen van Rambouillet. Ook voor de rest was veilige non-politieke verontrusting troef, zeg maar het humanitaire Greenpeace-gevoel, kennelijk nog de meest dissidente emotie in het huidige, gelijkgeschakelde klimaat van Sparta aan de Noordzee. Nederland doet mee aan een totale oorlog, maar wil geen gedonder thuis. De vraag is of dat kan. Een beetje oorlog, dat gaat nu eenmaal niet.