De bijbel voorbij

Op een gegeven moment gaat het erom wat je rechtvaardig vindt. Vind ik de VVD rechtvaardiger dan het CDA en waarom dan? Vind ik de SP rechtvaardiger dan de PvdA, of vind ik de PVV rechtvaardiger dan GroenLinks?
Het is uiteindelijk een persoonlijke beslissing, en daarom hebben redelijke argumenten die verwijzen naar ‘rechtvaardigheid’ zo weinig zin.

Medium opheffer 4 12 rechtvaardigheid

Het zijn bijvoorbeeld, neemt u dat even van me aan, overwegingen van medemenselijkheid en rechtvaardigheid geweest waardoor ik tot de conclusie ben gekomen dat je ontwikkelingshulp moet beperken tot noodhulp bij acute rampen. Maar de verwijten die ik vervolgens hoor van vrienden en kennissen die juist meer geld willen steken in ontwikkelingshulp doen een aanval op mijn politieke uitgangspunten: ‘Je denkt nu onmenselijk en onrechtvaardig.’
Uiteindelijk komen we uit bij de vraag: is het goed om mensen te laten sterven?
Steeds vaker beantwoord ik die vraag met ja.
'Hoe kun je?’ zegt mijn vriendin dan.
En toch meen ik het, en zeg ik het niet om aan de diner table een aardige discussie te hebben.
Er zijn momenten, zoals de Tweede Wereldoorlog, waarop ik een oorlog niet gerechtvaardigd vind. Wanneer er genocide plaatsvindt bijvoorbeeld. Maar wanneer een dictator zijn volk onderdrukt en ik heb er geen last van, dan vind ik dat we kritiek mogen hebben, maar ons er niet mee moeten bemoeien in militaire zin. Pas als we betrokken raken (volk roept ons te hulp), zouden we kunnen overwegen iets te doen. Maar ik wil 'onze jongens’ niet blootstellen aan geweld om het ideaal van een dictator te doorbreken. Zelfs met het bestrijden van genocide vind ik dat soms ingewikkeld. In 1993 en 1994 kwam ik nog dagelijks op de krant en zag hoe de strijd tussen de Hutu’s en Tutsi’s zich in Rwanda ontwikkelde. Achteraf zijn er zo'n miljoen slachtoffers gevallen. Ik las zoveel mogelijk berichten, maar nog steeds weet ik niet wat ik, gesteld dat ik politieke macht had gehad, had moeten doen. Het was een stammenstrijd. De Belgen hebben nog iets proberen te doen met paratroopers, maar al die Belgen werden vermoord. Het was gruwelijk, walgelijk, onmenselijk. Het was geen strijd tussen rijk en arm. Heel Rwanda was arm. Nog steeds leeft zestig procent onder de armoedegrens. Wie weet precies hoe het daar zit? Wie ben ik om daarin te gaan roeren? Hoe moet ik daarover denken? Op basis van wat moet ik welke beslissingen nemen? Zou het niet het verstandigste zijn om ze elkaar maar te laten uitmoorden? (Wat we ook hebben gedaan.) Wat zijn de argumenten om dat niet te doen? Omdat het mensen zijn? Welke mensen helpen we dan? Is het onrechtvaardig om die strijd maar die strijd te laten?
Maar: er worden kindsoldaten ingezet. Kinderen moeten toekijken hoe hun ouders worden geslacht. Dat kunnen we toch niet toelaten?
Nee, ik zou over te halen zijn om in te grijpen. Maar dan ook totaal ingrijpen. Als ze niet stoppen, dan moeten we ook net zo lang doorgaan tot er geen soldaat meer is, anders heeft het geen zin. Maar ja, er zijn ongeveer een miljoen soldaten…
Wat winnen we dan?
Sommige conflicten zijn te groot. In Rwanda is de situatie, hoor ik, nog steeds explosief.
De wereld wordt kleiner door televisie en internet. Maar betekent dat dat onze verantwoordelijkheid groter wordt? Hoe groot kan verantwoordelijkheid zijn?
En wie zegt me dat ik uiteindelijk verantwoordelijk gehandeld heb?
Vroeger grepen we niet in, omdat we niet wisten dat het plaatsvond. Of we hoorden het pas achteraf. Nu weten we het meteen. Moet je dan ook maar meteen ingrijpen? Wat is dan rechtvaardigheid?
Vroeger hadden we de bijbel als richtsnoer voor ons morele handelen. Maar die bijbel leert ons niet zo veel meer over moraliteit. Moderne conflicten zijn de bijbel voorbij.