De botte bijl

Mexico Stad - Pal naast het grote scherm waar Mexicaanse voetbalfans deze zomer het nationale team toejuichten, op het Zócalo, het centrale plein van de hoofdstad, stond al maanden een tentenkamp. Het waren demonstrerende leden van de vakbond SME, die al bijna een jaar eisen dat veertigduizend ontslagen werknemers van energiebedrijf Luz y Fuerza del Centro (LyFC) hun baan terugkrijgen. Het tentenkamp was de meest zichtbare herinnering aan arbeidsconflicten die in heel Mexico broeien en die in het hele land steeds dreigender vormen aannemen.
De regering lijkt in antwoord op de arbeidsprotesten maar één strategie te hanteren: de botte bijl. Het meest tot de verbeelding spreekt de situatie in Cananea in de noordelijke deelstaat Sonora, waar ’s lands grootste kopermijn door tweeduizend federale politieagenten op stakers moest worden terugveroverd. De mijn was sinds 2007 door mijnwerkers bezet die betere veiligheids- en gezondheidsmaatregelen wilden.
In plaats van te onderhandelen, pakte de regering de vakbond eerst via de rechter aan en betichtte haar daarna van corruptie. De vakbondsleider moest zelfs de wijk naar Canada nemen om aan vervolging te ontkomen. De energievakbond kreeg dezelfde behandeling: ook die kreeg het plakkaat ‘corrupt’, werd vervolgens gemeden als gesprekspartner, terwijl de protesterende werknemers op hardhandige wijze uit de energiecentrales werden verwijderd.
Vele tientallen kleinere conflicten door het hele land volgen hetzelfde patroon: vakbonden worden beschuldigd van criminele praktijken, waarna arbeidsconflicten met harde hand worden opgelost in het voordeel van overheid en werkgever. Een dialoog is niet nodig, want de gesprekspartners zijn al gediskwalificeerd. En zo smeulen door het hele land de arbeidsconflicten, soms jarenlang.
De regering zou beter moeten weten, want iedereen in Mexico met enig historisch besef weet waar dit toe kan leiden. In 1906 werd in dezelfde kopermijn van Cananea gestaakt door mijnwerkers. De verontwaardigde dictator Porfirio Díaz liet daarop met hulp van Amerikaanse troepen de stakers en hun families afslachten.
De woede daarover was een van de oorzaken voor de Mexicaanse Revolutie, een grote sociale omwenteling met miljoenen doden en de val van Díaz tot gevolg. Felipe Calderón en regeringspartij PAN zijn gewaarschuwd.