De Braziliaanse horizon wordt geler van het roet

São Paulo – Terwijl Brazilië afgelopen week op de Rio+20 VN-milieutop voor voorzitter speelde, zuchtte São Paulo onder het zoveelste verkeersrecord van het jaar: driehonderd kilometer file door de stad en een uren durend toeterconcert. De bevolking van de cidade maravilhosa (fantastische stad) Rio de Janeiro kreeg tegelijkertijd drie verplichte vrije dagen opgelegd, zodat het verkeer bleef stromen voor al het hoogwaardige bezoek.

Medium saopaulo

Op de parallelle volkerentop Cúpula dos Povos, die gelijktijdig met de Rio+20-top langs het strand van Rio de Janeiro maatschappelijke bewegingen verenigde, werd het al gezegd: de wereldleiders kunnen hun mond vol hebben van de ontwikkeling van de ‘groene economie’, maar de praktijk wijst anders uit. Offers ten gunste van het milieu worden in crisistijd niet door de regeringen gemaakt.

President Dilma Rousseff geeft in Brazilië het voorbeeld. In de doelstellingen voor Rio+20 moest de nadruk volgens haar vooral op de sociale aspecten worden gelegd: de aanpak van de armoede in de wereld. En in haar ogen staat die aanpak voor economische groei. Daarvoor mogen de olievoorraden voor de kust van Brazilië worden aangeboord en stuwdammen in de Amazone gebouwd. Natuurreservaten werden daarvoor recentelijk met duizenden vierkante kilometers teruggebracht in omvang.

Opdat het volk maar kan blijven consumeren. Want dat is de motor achter het recente succes van Brazilië. Sanitaire basisvoorzieningen, goede scholen en openbare ziekenhuizen ontbreken nog altijd, maar de middenklasse is toegenomen en koopt. Vanaf 2005 is het mogelijk om een nieuwe auto aan te schaffen met afbetaling in zes jaar. Tussen 2005 en 2011 kochten anderhalf miljoen Brazilianen op die manier een auto.

Maar de crisis lijkt nu ook voor Brazilië roet in het eten te gooien. De laatste groeicijfers (minder dan drie procent op jaarbasis) vallen tegen. Er moest wat gebeuren volgens de minister van Financiën. Dus verlaagde de regering de belastingen op de aanschaf van nieuwe auto’s, waardoor die tot wel tien procent goedkoper uitpakken. En het succes lijkt al weer binnen. Er worden dagelijks dertienduizend nieuwe nummerplaten gedrukt, zevenhonderd meer dan voor de belastingverlaging. De minister van Milieu stelde daarbij dat de maatregel positief uitpakt voor het milieu, omdat de vloot wordt vernieuwd.

In São Paulo gaat het om dagelijks acht­honderd auto’s. Maar die geven alles behalve het gevoel dat er achthonderd oude auto’s voor verdwijnen. Integendeel, de horizon wordt alleen maar geler van het roet, de files worden langer en het gefrustreerde getoeter wordt luider. De gemiddelde snelheid is teruggekeerd naar de Middeleeuwen: die van het paard.


Foto verkeer in São Paulo via Flickr