Londen – Oxford-professor en regeringsadviseur Carl Heneghan stond raar te kijken toen Twitter zijn account blokkeerde wegens ‘het verspreiden van misleidende en mogelijk schadelijke informatie met betrekking tot Covid-19’. Welke zonde het hoofd van het Centre for Evidence-Based Medicine had begaan? Hij had een artikel met zijn 110.000 volgelingen gedeeld waarin stond dat het aantal coronadoden in het Verenigd Koninkrijk mogelijk minder hoog is dan werd verondersteld.

De Britten, de Engelsen althans, waren afgelopen zomer als eerste volk in Europa teruggekeerd naar de normaliteit. Ter relativering van dit goede nieuws werd vaak aangedragen dat het virus nergens in Europa zoveel slachtoffers had gemaakt. ‘Plague island’, zo stond het bekend. The Lancet publiceerde echter een mede door de Bill & Melinda Gates-stichting gefinancierd onderzoek waaruit een ander beeld naar voren kwam en daar had Heneghan naar verwezen.

Nadat alle Europese oversterftecijfers met elkaar waren vergeleken werd geconcludeerd dat de Britten het niet beter of slechter deden dan de Fransen en Duitsers. Op de ranglijst van West-Europese landen met het hoogste aantal slachtoffers staat het VK op negen, net onder Nederland. Dit was het eerste onderzoek op dit gebied dat door andere wetenschappers was bekeken en goedgekeurd. Het kijken naar oversterfte is betrouwbaarder dan coronacijfers, want die worden overal anders gedefinieerd.

De bevindingen zijn relevant; er komt een onderzoek naar de wijze waarop de Britse regering is omgegaan met de pandemie. In binnen- en buitenland kreeg Boris Johnson veel kritiek, bijvoorbeeld omdat hij te laat een lockdown zou hebben ingesteld. Maar in deze tijd van reflectie duikt de vraag op of zo’n lockdown er überhaupt had moeten komen. De Schotse epidemioloog Mark Woolhouse, lid van het Britse omt, schreef in een geruchtmakend boek dat het lockdownmiddel meer kwaad dan goed heeft gedaan. De lockdowndiscussie wordt versterkt doordat de nadelen steeds duidelijk aan het licht komen.

Onderwijsminister Nadhim Zahawi erkende dat het massaal sluiten van de scholen ‘een fout’ was, terwijl Chief Medical Officer Sir Chris Whitty zijn zorgen heeft geuit over de fysieke- en geestelijke gevolgen voor minderjarigen. Onderwijl kondigde de regering-Johnson belastingverhogingen aan die mede bedoeld zijn om de coronarekening van ruim 480 miljard euro te betalen. ‘Tijdens de pandemie kregen we geld om thuis te blijven’, zo mopperde een kiezer, ‘nu moeten we geld betalen om naar ons werk te gaan.’