De burgemeester van Tunceli heeft geen moeite met homo’s

Istanbul – De héle Turkse overheid homofoob? Nee, een kleine stad in het midden van Turkije blijft moedig weerstand bieden. Het gemeentebestuur van Tunceli en de progressieve ambtenarenvakbond Genel-Is hebben vorige week afgesproken dat lhbti-ambtenaren voortaan een dag vrij krijgen in de Pride Week, eind juni. Vrouwen krijgen vrij op 8 maart, Internationale Vrouwendag, en op 25 november, de Internationale Dag van de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen. Ook krijgen vrouwelijke ambtenaren een dag per maand menstruatieverlof.

Deze voor Turkije unieke afspraken zijn vooral het werk van Fatih Maçoglu, de enige burgemeester in het land van de Communistische Partij van Turkije (tkp). Verder krijgen leden van het ambtenarenapparaat twintig procent loonsverhoging.

Tunceli is een linkse enclave in oostelijk Anatolië. De gemeente en de gelijknamige provincie worden voornamelijk bevolkt door Koerdische alevieten, die hun stad en streek overigens liever Dersim noemen, de oude Koerdische benaming. Geen linkser volksdeel van oudsher in Turkije dan de Koerdische alevieten.

Toen ik Maçoglu onlangs ontmoette in zijn kantoor in Tunceli, liet hij zich kennen als een ecologisch bevlogen bestuurder. In de cultuur en de religie van de alevieten staat de natuur centraal. Berggeiten worden vereerd, het water van de rivier Munzur is heilig en alevieten branden liever een kaarsje bij een rots dan in een gebedshuis. Burgemeester Maçoglu staat midden in die traditie. ‘Mens en natuur zijn één’, zei hij. ‘Net als communisme en ecologie.’ Vrouwen- en lhbti-rechten passen daar volgens hem naadloos in.

Dat homo’s, lesbiennes en transgenders bij de conservatieve Turkse regering onder vuur liggen, betekent niet dat de lokale overheden als één blok homovijandig zijn. Tientallen burgemeesters van de oppositie hebben een pact met de lhbti-organisatie SPoD ondertekend. De burgemeesters van steden als Istanbul, Izmir en Ankara, alle drie in handen van de seculiere chp, staan welwillend tegenover lhbti-activisme. Hun manoeuvreerruimte is echter beperkt. De openbare orde in de steden is in handen van de regio-gouverneurs. Die worden benoemd door de regering. Daarom zijn de Pride-marsen sinds 2015 verboden.

Zaterdag kreeg de Turkse lhbti-beweging een nieuwe dreun. Turkije, zo deelde president Erdogan mee, stapt uit het Istanbulverdrag, een Europese conventie ter bestrijding van geweld tegen vrouwen. Belangrijkste bezwaar van de conservatieven: het verdrag ondermijnt het gezin en moedigt homoseksualiteit aan.