De Cambodjaanse premier hoopt op een wit voetje bij de EU

Phnom Penh – De Cambodjaanse premier Hun Sen zal het zelf niet snel toegeven, maar de Europese Unie heeft hem in een knap lastig parket gebracht. Een verwijdering uit een lucratief handelsprogramma hangt Cambodja boven het hoofd, als gevolg van zijn autoritaire beleid waarbij democratie en mensenrechten het onderspit delven.

De EU zegt Cambodja uit het Everything But Arms-programma (eba) te willen zetten. Met de eba kunnen Cambodja en andere arme landen producten tariefvrij naar EU-landen exporteren. Vooral de textielindustrie maakt daar gretig gebruik van: 43 procent van de in Cambodja geproduceerde kleding en schoenen gaat naar de EU. Een verwijdering uit de eba zet die export op het spel, want dat zou Cambodjaanse producten aanzienlijk duurder maken.

Hun Sen, al 34 jaar de bikkelharde premier van Cambodja, probeert met hervormingen en dreigementen de straf van de EU te voorkomen. Zo mogen meer dan honderd leden van de in 2017 verboden verklaarde oppositiepartij de politieke arena weer betreden. Hun partij, de cnrp, was een doorn in het oog van de premier en zijn geduchtste tegenstander. Het uitschakelen van de oppositie en de arrestatie van oppositieleider Kem Sokha, wegens ‘landverraad’, gaf Hun Sen afgelopen juli de kans om bij de parlementsverkiezingen alle zetels op te eisen.

Ook elders worden concessies gedaan. Twee onafhankelijke mediakanalen, Radio Free Asia en de Cambodia Daily, die zo’n anderhalf jaar geleden werden gedwongen te sluiten mogen hun operaties hervatten. Met name de Daily stond bekend als een felle overheidscriticus. Het dagblad moest sluiten toen het een omstreden belastingaanslag van 6,3 miljard Amerikaanse dollar ontving. De redactie van de krant noemde het destijds een aanval op de persvrijheid. Vakbondsleiders krijgen ook wat meer lucht. Veel van hen zijn jaren geleden aangeklaagd omdat ze betrokken waren bij demonstraties en stakingen. Boetes en celstraffen hangen sindsdien boven hun hoofd. Hun Sen dringt er nu op aan dat die zaken snel worden afgewikkeld.

Tegelijkertijd uit de premier zich in ongekend felle dreigementen. Afgelopen maandag verkondigde hij dat de oppositie het niet zal overleven als de EU Cambodja uit de eba zet. Oppositieleider Sam Rainsy, die in ballingschap woont om een celstraf te voorkomen, is desondanks niet onder de indruk. Hij noemt Hun Sens hervormingen ‘een poging tot oplichting’. ‘Wat we echt nodig hebben, en dat is in het belang van alle Cambodjanen, is een herstart van het democratische proces met uitzicht op waardige verkiezingen. Essentieel daarbij is de vrijlating van Kem Sokha’, aldus Rainsy.